Tintoretto Jacopo: malarz „Sądu Ostatecznego” i mistrz malarstwa

3

Jacopo Robusti, powszechnie znany jako Tintoretto, urodził się w Wenecji na przełomie września i października 1518 roku. Ten wybitny malarz epoki renesansu, syn Battisty – profesjonalnego farbiarza tkanin, odziedziczył po nim przydomek „Tintoretto”, oznaczający „małego farbiarza” lub „syna farbiarza”. Życie artysty, pełne burzliwej energii twórczej, za którą zyskał miano „Il Furioso” (Wściekły), zakończyło się 31 maja 1594 roku w jego rodzinnym mieście, w wieku 75 lat. Jego innowacyjne podejście do malarstwa i monumentalne dzieła na zawsze wpisały go do panteonu największych mistrzów sztuki, a jego życie osobiste, choć naznaczone stratami, było również świadectwem radości płynącej z rodziny i sukcesów. Na [miesiąc rok] Tintoretto ma 75 lat.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 75 lat (na [miesiąc rok])
• Żona/Mąż: Faustina de Vescovi
• Dzieci: Domenico, Marco, Marietta
• Zawód: Malarz
• Główne osiągnięcie: Stworzenie monumentalnych dzieł, w tym cyklu dla Scuola Grande di San Rocco i obrazu „Raj”, uznawanego za największy obraz na płótnie w historii sztuki.

Kim był Tintoretto? Podstawowe informacje biograficzne

Jacopo Robusti, znany jako Tintoretto, przyszedł na świat w Wenecji na przełomie września i października 1518 roku. Miasto to, będące wówczas potężnym centrum handlu i kultury, niewątpliwie wpłynęło na jego artystyczny rozwój. Przydomek „Tintoretto”, wywodzący się od zawodu ojca, Battisty, który zajmował się farbowaniem tkanin, stał się jego artystycznym znakiem rozpoznawczym. Współcześni artyście nadali mu również przydomek „Il Furioso” (Wściekły), podkreślając jego zdumiewającą energię twórczą, szybkość pracy i śmiałość pociągnięć pędzlem. Tintoretto zmarł 31 maja 1594 roku w Wenecji, w wieku 75 lat, po okresie odpoczynku, który nastąpił po ukończeniu monumentalnego dzieła „Raj”. Jego życie, naznaczone intensywną pracą i nieustannym dążeniem do artystycznej doskonałości, stanowi fascynujący rozdział w historii malarstwa.

Rodzina i życie prywatne Tintoretta

Małżeństwo z Faustiną de Vescovi

Około 1560 roku Jacopo Robusti poślubił Faustinę de Vescovi. Jej wpływ na życie artysty był znaczący, zwłaszcza w sferze jego wizerunku publicznego i finansów, gdyż Faustina dbała o jego godny wygląd i porządek w domowych finansach. Ich małżeństwo stanowiło ważny etap w życiu Tintoretta, zapewniając mu stabilność i wsparcie w jego artystycznej drodze.

Dzieci z małżeństwa z Faustiną

Z małżeństwa z Faustiną de Vescovi para doczekała się licznego potomstwa, w tym synów Domenico i Marco, którzy podążyli śladami ojca, kontynuując artystyczne tradycje rodziny. Obaj pomagali Tintoretto w jego rozległej pracowni, wspierając go w realizacji licznych zamówień i projektów, co świadczyło o trwałym dziedzictwie artystycznym, które Jacopo pragnął przekazać swoim dzieciom.

Relacja z córką Mariettą

Zanim jeszcze Tintoretto zawarł związek małżeński z Faustiną, miał córkę Mariettę Robusti. Od najmłodszych lat matka Marietty dostrzegała w niej talent artystyczny i już od dziecka szkolił ją na malarkę, a talent i pasja Marietty były tak wielkie, że często towarzyszyła ojcu w jego pracowni. Niestety, jej życie zakończyło się tragicznie – zmarła młodo, w wieku zaledwie 30 lat, co było dla Tintoretta ogromnym ciosem.

Kariera artystyczna Tintoretta

Burzliwa i krótka nauka u Tycjana

Według przekazów wczesnych biografów, jedyna formalna nauka malarska Jacopa Tintoretta odbyła się w pracowni słynnego Tycjana, jednak trwała ona zaledwie kilka dni. Istnieją dwie główne teorie dotyczące przyczyn jej tak szybkiego zakończenia: jedna sugeruje zazdrość Tycjana o talent młodego artysty, druga wskazuje na konflikt charakterów między mistrzem a uczniem. Niezależnie od przyczyn, krótki pobyt u Tycjana z pewnością był dla Tintoretta cennym doświadczeniem kształtującym jego artystyczny rozwój.

Samodzielna edukacja i motto życiowe

Po opuszczeniu pracowni Tycjana, Tintoretto podjął się samodzielnej edukacji artystycznej, poświęcając szczególną uwagę studiom nad anatomią, do czego wykorzystywał nawet sekcje zwłok. Aby podkreślić swoje artystyczne ambicje i wyznaczyć kierunek swojej twórczości, nad wejściem do swojej pracowni umieścił wyraźny napis: „Rysunek Michała Anioła i koloryt Tycjana”, co stanowiło swoiste credo jego artystycznych dążeń.

Innowacyjne techniki malarskie

Tintoretto był artystą, który nieustannie poszukiwał nowych sposobów na wyrażenie swojej wizji. Artysta nierzadko pracował w nocy, co pozwalało mu na stworzenie specyficznej atmosfery i skupienie się na subtelnych grach światła i cienia, a do lepszego studiowania skomplikowanych efektów oświetleniowych i perspektywy wykorzystywał modele wykonane z wosku lub gliny, umieszczając je w małych pudełkach z otworami, przez które kierował światło. Ta metoda pozwoliła mu na osiągnięcie niezwykłej głębi przestrzennej i dramatyzmu w swoich kompozycjach.

Przełomowe dzieło „Cud niewolnika”

Rok 1548 był przełomowy w karierze Jacopo Tintoretta, kiedy namalował obraz „Cud niewolnika” dla Scuola di S. Marco. Dzieło to przyniosło mu nie tylko wielką sławę, ale także ugruntowało jego pozycję jako jednego z czołowych malarzy swoich czasów, charakteryzując się niezwykłą teatralnością, dynamiczną kompozycją i żywą, intensywną kolorystyką. Ten obraz ukazał pełnię talentu Tintoretta, jego zdolność do tworzenia scen pełnych napięcia i dramatyzmu.

Rywalizacja z Veronese i Tycjanem

Tintoretto był artystą o silnym duchu rywalizacji, zwłaszcza w stosunku do swoich weneckich konkurentów, takich jak Paolo Veronese i Tycjan. Znany był z agresywnego podejścia do zdobywania zleceń, często oferując swoje usługi po kosztach materiałów, a nawet wykonując prace za darmo, aby pokonać rywali i zdobyć prestiżowe zamówienia. Jego dążenie do dominacji w świecie sztuki było napędzane nie tylko chęcią tworzenia, ale także potrzebą udowodnienia swojej wyższości nad innymi mistrzami.

Najważniejsze projekty i dzieła Tintoretta

Cykl dla Scuola Grande di San Rocco

W latach 1565–1588 Tintoretto zrealizował jedno ze swoich najbardziej monumentalnych dzieł – gigantyczny cykl 52 obrazów dla Scuola Grande di San Rocco. Aby zdobyć pierwsze zlecenie, Tintoretto zastosował niekonwencjonalną metodę – potajemnie zainstalował gotowy obraz „Święty Roch w chwale” na suficie sali, zaskakując tym samym członków bractwa i zapewniając sobie zamówienie. Cykl ten obejmuje dzieła o różnej tematyce, wszystkie jednak charakteryzują się niezwykłym rozmachem, dramatyzmem i mistrzowskim operowaniem światłem.

Kolosalne płótna w Madonna dell’Orto

W dążeniu do zdobycia rozgłosu i umocnienia swojej pozycji w świecie sztuki, Tintoretto złożył w kościele Madonna dell’Orto niezwykle ambitną propozycję. Zaoferował namalowanie dwóch najwyższych płócien renesansu, mierzących imponujące 14,5 metra wysokości, przedstawiających sceny „Sąd Ostateczny” i „Kult złotego cielca”. Ambicja i skala tych projektów były wyrazem jego odwagi i determinacji w dążeniu do artystycznego wybitnego osiągnięcia.

Monumentalny „Raj” (Il Paradiso)

Uznawany za największy obraz namalowany na płótnie w historii sztuki, monumentalne dzieło Tintoretta zatytułowane „Raj” (Il Paradiso) powstało dla Pałacu Dożów. Płótno mierzy 9,1 na 22,6 metra i stanowi apogeum artystycznych i duchowych poszukiwań malarza, który miał nadzieję, że praca nad tak podniosłym tematem zapewni mu zbawienie po śmierci. To dzieło jest niezwykłym wyrazem jego wizji niebiańskiego królestwa, pełnym dynamicznych postaci, świetlistych efektów i głębokiej symboliki.

Warto wiedzieć: Monumentalny „Raj” Tintoretta jest dowodem jego niezwykłej wizji artystycznej i technicznej biegłości, a jego rozmiar (9,1 x 22,6 metra) czyni go największym obrazem na płótnie w historii.

Prace w Pałacu Dożów

Po tragicznym pożarze, który nawiedził Pałac Dożów w 1577 roku, Tintoretto, wraz z innym wielkim mistrzem, Paolo Veronese, podjął się zadania odtworzenia zniszczonych dekoracji. Jacopo namalował tam między innymi cztery arcydzieła w Sala dell’Anticollegio, które do dziś zachwycają kunsztem i wyrazistością, a ponadto ozdobił liczne sceny batalistyczne, ukazując jego zdolność do przedstawiania dynamicznych i pełnych napięcia wydarzeń historycznych.

Osobowość, filantropia i zainteresowania Tintoretta

Skromność i brak chciwości

Pomimo swojego ogromnego talentu i uznania, Tintoretto wielokrotnie okazywał niezwykłą skromność i brak chciwości. Przy ustalaniu ceny za swoje monumentalne dzieło „Raj”, pozwolił władzom Pałacu Dożów samym wyznaczyć kwotę, a następnie dobrowolnie ją obniżył, co świadczy o jego głębokim zaangażowaniu w sztukę i niechęci do komercjalizacji swojego talentu. Jego hojność i bezinteresowność były inspiracją dla wielu.

Działalność charytatywna

Działalność charytatywna Tintoretta była równie znacząca, co jego twórczość artystyczna. Kiedy jego żona Faustina dawała mu pieniądze i żądała szczegółowego rozliczenia, malarz często odpowiadał, że wydał wszystko na jałmużnę dla biednych lub na wsparcie dla więźniów. Ta szczodrość wobec potrzebujących świadczy o jego głębokim humanitaryzmie i empatii.

Styl życia i charakter

Tintoretto był człowiekiem o złożonym charakterze. Choć opisywany jako dowcipny, rzadko się uśmiechał, co mogło świadczyć o jego wewnętrznej powadze lub skupieniu, a preferował życie w odosobnieniu, rzadko opuszczając Wenecję. Bardzo strzegł sekretów swoich metod malarskich, nie dopuszczając nikogo do swojej pracowni, co podkreślało jego unikalność i dążenie do zachowania swojej artystycznej integralności.

Pasja muzyczna i konstrukcyjna

Poza malarstwem, Tintoretto wykazywał również zamiłowanie do muzyki i inżynierii. W młodości z pasją grał na lutni oraz różnych innych instrumentach muzycznych, a co więcej, niektóre z tych instrumentów sam projektował i budował, co świadczy o jego wszechstronności i zdolnościach konstrukcyjnych. Ta pasja do muzyki i tworzenia instrumentów niewątpliwie wpływała na jego artystyczny wyraz.

Projektowanie dla teatru

Zdolności artystyczne Tintoretta znajdowały również ujście w projektowaniu dla teatru, gdzie wykorzystywał swój talent do tworzenia kostiumów teatralnych oraz rekwizytów. Te doświadczenia z pewnością miały znaczący wpływ na silnie dramatyczny charakter jego obrazów, przenosząc umiejętność tworzenia efektownych wizualnie scen i postaci na jego płótna.

Ciekawostki z życia Tintoretta

Technika „prestezza”

Tintoretto był pionierem techniki szybkiego malowania, którą nazywano „prestezza”. Pozwalało mu to na realizację ogromnej liczby zamówień jednocześnie, co było kluczowe dla utrzymania tempa w tak dynamicznym środowisku artystycznym jak Wenecja, choć czasami spotykało się to z krytyką dotyczącą zbyt pośpiesznego wykończenia detali.

Dom artysty

Dom Tintoretta w Wenecji, położony przy Fondamenta de Mori, w którym artysta zamieszkał, by być blisko kościoła Madonna dell’Orto, stoi do dziś. Stanowi on ważny punkt orientacyjny związany z jego życiem i twórczością, a jego obecność w tej okolicy świadczyła o jego przywiązaniu do tej części miasta i chęci bycia blisko miejsc, które inspirowały jego sztukę.

Podsumowanie kluczowych informacji

Najważniejsze dzieła i projekty

• Cykl dla Scuola Grande di San Rocco (1565–1588) – 52 obrazy
• Kolosalne płótna w kościele Madonna dell’Orto: „Sąd Ostateczny” i „Kult złotego cielca” (14,5 metra wysokości każde)
• Monumentalny „Raj” (Il Paradiso) dla Pałacu Dożów (9,1 x 22,6 metra)
• Prace w Pałacu Dożów po pożarze w 1577 roku, w tym cztery arcydzieła w Sala dell’Anticollegio

Kluczowe daty w karierze

• 1518: Narodziny Jacopo Robustiego (Tintoretta) w Wenecji
• 1548: Namalowanie przełomowego dzieła „Cud niewolnika” dla Scuola di S. Marco
• 1565–1588: Tworzenie cyklu dla Scuola Grande di San Rocco
• 1577: Pożar Pałacu Dożów i rozpoczęcie prac restauracyjnych
• 1594: Śmierć artysty w Wenecji

Rodzina Tintoretta

• Żona: Faustina de Vescovi (ślub około 1560 roku)
• Dzieci z Faustiną: Domenico i Marco (pomagali w pracowni)
• Córka z poprzedniego związku: Marietta Robusti (szkolona na malarkę, zmarła w wieku 30 lat)

Tabela: Kariera artystyczna Tintoretta

Podsumowując, Jacopo Robusti, znany jako Tintoretto, pozostawił po sobie dziedzictwo monumentalnych dzieł, które świadczą o jego niezwykłej energii twórczej i innowacyjnym podejściu do malarstwa. Jego życie, naznaczone pasją, determinacją i głębokim zaangażowaniem w sztukę, przezwyciężyło wszelkie przeszkody, prowadząc do stworzenia dzieł, które na zawsze wpisały się w historię sztuki światowej i do dziś zachwycają swoim rozmachem, dramatyzmem i mistrzostwem.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Tintoretto