William Shakespeare, powszechnie uznawany za poetę narodowego Anglii i jednego z najwybitniejszych pisarzy w historii literatury angielskiej, był wszechstronnym artystą pełniącym rolę poety, dramaturga i aktora. Urodzony prawdopodobnie 23 kwietnia 1564 roku w Stratford-upon-Avon, w 2024 roku obchodziłby 460. urodziny. Był trzecim z ośmiorga dzieci Johna i Mary Arden. Jego bogata twórczość, obejmująca 38 sztuk i 154 sonety, na zawsze odmieniła oblicze teatru i języka angielskiego, wprowadzając do niego około 1600 nowych słów, a jego dzieła, takie jak „Hamlet”, „Makbet” czy „Romeo i Julia”, pozostają najczęściej wystawianymi sztukami na świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na kwiecień 2024 roku William Shakespeare miałby 460 lat.
- Żona/Mąż: Anne Hathaway
- Dzieci: Susanna, Hamnet, Judith
- Zawód: Poeta, dramaturg, aktor
- Główne osiągnięcie: Wprowadzenie do języka angielskiego około 1600 nowych słów; stworzenie 38 sztuk teatralnych i 154 sonetów, które na stałe odmieniły oblicze literatury światowej.
Podstawowe informacje o Williamie Szekspirze
William Shakespeare, postać o niekwestionowanym statusie narodowym i literackim, jest powszechnie uznawany za poetę narodowego Anglii oraz jednego z najwybitniejszych pisarzy w historii literatury angielskiej. Jego wszechstronność objawiała się w potrójnej roli zawodowej – jako poeta, dramaturg i aktor. Data jego urodzenia, choć nie jest udokumentowana dokładnie w dniu dziennym, tradycyjnie przyjmuje się na 23 kwietnia 1564 roku. To przybliżone określenie opiera się na dacie chrztu, który odbył się 26 kwietnia 1564 roku w kościele Świętej Trójcy w Stratford-upon-Avon. Miasteczko Stratford-upon-Avon, położone w hrabstwie Warwickshire, stało się miejscem narodzin i śmierci wielkiego pisarza.
W czasach elżbietańskich, w których przyszło tworzyć Williamowi, zasady pisowni nie były ujednolicone. Skutkowało to istnieniem ponad stu odmian nazwiska artysty w dokumentach i publikacjach. Wśród nich można wymienić formy takie jak Shakspere, Shakspear, Shakespere, Shaksper, Shaxper, a także Shake-speare. Ta różnorodność odzwierciedlała ówczesne praktyki językowe i stanowi ciekawy aspekt historyczny związany z jego nazwiskiem. William Shakespeare zmarł 23 kwietnia (według kalendarza juliańskiego) lub 3 maja (według kalendarza gregoriańskiego) 1616 roku, również w swoim rodzinnym Stratford-upon-Avon, kończąc tym samym życie w wieku 52 lat.
Życie prywatne Williama Szekspira
Rodzice i pochodzenie
William był trzecim z ośmiorga dzieci Johna Shakespeare’a oraz Mary Arden. Pochodził z rodziny o ugruntowanej pozycji w lokalnej społeczności Stratford. Jego ojciec, John Shakespeare, był rzemieślnikiem, konkretnie rękawicznikiem, co w tamtych czasach było szanowanym zawodem. Dodatkowo, John pełnił funkcje publiczne, angażując się w życie lokalnego samorządu jako polityk. Matka, Mary Arden, wywodziła się ze znanej i zamożnej rodziny, co prawdopodobnie zapewniło Williamowi pewien poziom stabilności i dostępu do zasobów, choć z czasem sytuacja finansowa rodziny uległa zmianie.
Edukacja
Przyszły wybitny dramaturg uczęszczał do lokalnej szkoły w Stratford. Tam, pod okiem magistrów pochodzących z Uniwersytetu Oksfordzkiego, zgłębiał tajniki łaciny, historii, retoryki oraz literatury antycznej. Taki poziom edukacji w tamtych czasach był przywilejem, świadczącym o ambicjach rodziny. Jednakże, prawdopodobnie w wieku 14 lub 15 lat, William musiał przerwać naukę. Przyczyną tego przerwania były kłopoty finansowe, z którymi zmagał się jego ojciec, co zmusiło młodego Williama do podjęcia pracy i wsparcia rodziny.
Małżeństwo z Anne Hathaway
W 1582 roku, mając zaledwie 18 lat, William Shakespeare zawarł związek małżeński z Anne Hathaway. Różnica wieku między małżonkami była znacząca – Anne była starsza o osiem lat, mając w momencie ślubu 26 lat. Małżeństwo zostało zawarte w pośpiechu, co sugeruje, że jego przyczyną mogła być ciąża Anne. Ten wczesny etap życia pisarza, naznaczony szybkim założeniem rodziny, stanowi ważny kontekst dla jego późniejszego życia i twórczości.
Dzieci i potomstwo
William Shakespeare miał troje dzieci. Najstarszą córką była Susanna, która poślubiła lekarza Johna Halla. Kolejne dzieci to bliźnięta: syn Hamnet i córka Judith. Tragiczny wpływ na życie pisarza i jego rodzinę miała przedwczesna śmierć jedynego syna, Hamneta, który zmarł z nieznanych przyczyn w wieku zaledwie 11 lat. Ta strata z pewnością odcisnęła piętno na jego psychice i być może znalazła odzwierciedlenie w jego późniejszych dziełach, szczególnie w kontekście motywów straty i przemijania.
Warto wiedzieć: Dzieci Williama Szekspira to: Susanna (ur. 1583), Hamnet (ur. 1585, zm. 1596) i Judith (ur. 1585).
Kariera zawodowa Williama Szekspira
Okres „straconych lat”
W biografii Williama Szekspira wyróżnia się okres, który historycy określają mianem „straconych lat”. Trwa on od 1585 do 1592 roku i jest okresem, o którym wiemy niezwykle niewiele. Brak jest konkretnych dokumentów i zapisów dotyczących jego działalności w tym czasie. Istnieją jedynie domysły i hipotezy, opierające się na fragmentarycznych poszlakach, że w tym okresie mógł pracować jako guwerner, sekretarz lub nawet aktor. Ten enigmatyczny etap stanowi jedną z największych zagadek w jego biografii, budząc spekulacje i zainteresowanie badaczy.
Aktywność twórcza (dzieła, gatunki)
Większość swoich najważniejszych dzieł William Shakespeare napisał w latach 1586–1612. Ten intensywny okres twórczy zaowocował powstaniem imponującego dorobku literackiego: łącznie 38 sztuk teatralnych oraz 154 sonety. Shakespeare wykazywał się rzadką umiejętnością mistrzowskiego poruszania się w różnych gatunkach, odnosząc sukcesy zarówno w tworzeniu przejmujących tragedii, jak i błyskotliwych komedii. Jego sztuki, takie jak „Hamlet”, „Makbet”, „Romeo i Julia”, „Sen nocy letniej”, „Otello”, „Król Lear” czy „Burza”, stały się kamieniami milowymi światowej literatury. Twórczość szekspira obejmuje również kroniki historyczne, jak „Ryszard III” czy „Henryk IV”, oraz poematy, w tym „Gwałt na Lukrecji” i „Feniks i gołąb”. W jego dziełach odnaleźć można również wątki polskie, co stanowi fascynujący element analizowany przez badaczy i tłumaczy. Precyzyjne ustalenie chronologii powstawania poszczególnych sztuk i wierszy jest nadal przedmiotem badań historyków literatury.
Działalność aktorska i teatralna
Oprócz pisania, William Shakespeare był aktywnym uczestnikiem życia teatralnego jako aktor. Choć jego role nie były zazwyczaj pierwszoplanowe, jego zaangażowanie w praktykę sceniczną z pewnością wpływało na jego warsztat dramatopisarski. W 1610 roku John Davies z Hereford odnotował w swoich pismach, że „dobry Will” grywał role „królewskie”. Sugeruje to, że obsadzano go w godnych i znaczących postaciach, co świadczy o jego uznaniu w środowisku aktorskim. Shakespeare był również związany z trupą Lorda Szambelana, która później przekształciła się w trupę Króla Jakuba. Działał przy słynnym Globe Theatre, co podkreśla jego centralną rolę w teatrze elżbietańskim.
Osiągnięcia i wpływ Williama Szekspira
Wpływ na język angielski
William Shakespeare jest niekwestionowanym rekordzistą pod względem wpływu na język angielski. Jest on uznawany za najczęściej cytowanego pisarza anglojęzycznego świata. Jego wpływ na lingwistykę jest gigantyczny – wprowadził do języka angielskiego około 1600 nowych słów, czyli neologizmów, które na stałe weszły do jego zasobu. To właśnie dzięki niemu wiele zwrotów i wyrażeń, które dziś uważamy za oczywiste, zyskało swoje miejsce w angielszczyźnie. Jego język, bogaty w metafory, gry słów i innowacyjne konstrukcje, do dziś stanowi inspirację dla pisarzy i językoznawców.
Pośmiertna sława i uznanie
Choć William Shakespeare cieszył się popularnością i uznaniem już za życia, jego prawdziwy kult i status literackiego geniusza ugruntowały się dopiero po śmierci. Wiek XIX przyniósł ogromny wzrost zainteresowania jego twórczością, a jego dzieła zaczęły być doceniane przez prominentne osobistości i szeroką publiczność na całym świecie. Jego sztuki są nieustannie wystawiane, tłumaczone na dziesiątki języków, a jego wpływ na literaturę, teatr i kulturę światową jest nie do przecenienia. Dzieła Williama Szekspira są podstawą kanonu literatury światowej, inspirując kolejne pokolenia artystów i czytelników.
Ciekawostki i kontrowersje związane z Williamem Szekspirem
Dom rodzinny jako muzeum
Dom rodzinny Williama Szekspira, położony przy Henley Street w Stratford-upon-Avon, przetrwał do dzisiejszych czasów. Obiekt ten jest pieczołowicie zarządzany przez Shakespeare Birthplace Trust i pełni funkcję muzeum poświęconego artyście. Stanowi on ważny punkt na mapie turystycznej Anglii, przyciągając miłośników literatury z całego świata, którzy pragną zobaczyć miejsce, gdzie narodził się i dorastał ten wybitny dramaturg. Odwiedziny tego miejsca pozwalają poczuć atmosferę epoki elżbietańskiej i przybliżyć sobie życie pisarza.
Najsłynniejsze dzieła
Do kanonu literatury światowej nierozerwalnie należą tragedie Williama Szekspira, takie jak „Hamlet”, „Makbet” czy „Romeo i Julia”. Te dzieła, poruszające uniwersalne tematy miłości, zdrady, władzy i ludzkiej kondycji, do dziś są najchętniej wystawianymi sztukami na świecie. Poza tragediami, równie cenione są jego komedie, jak „Sen nocy letniej”, oraz dramaty historyczne, które ukazują złożoność władzy i ludzkie ambicje. Twórczość szekspira jest niezwykle różnorodna, oferując dzieła dla każdego gustu i zainteresowania. Warto również wspomnieć o sonetach, które stanowią liryczny wyraz jego głębokich przemyśleń i emocji.
Debata nad autorstwem
Pomimo powszechnego uznania dla postaci Williama Szekspira, kwestia autorstwa przypisywanych mu dzieł jest przedmiotem nieustającej dyskusji naukowej i historycznej. Istnieje grupa badaczy, często określanych mianem antyszekspirystów, którzy podważają, czy człowiek o tak skromnym wykształceniu i pochodzeniu mógł stworzyć tak wybitny i wszechstronny korpus tekstów. Pojawiają się teorie sugerujące innych autorów, takich jak Francis Bacon czy Edward de Vere, hrabia Oxfordu. Jednakże, większość historyków literatury i szekspirologów utrzymuje, że dowody historyczne jednoznacznie wskazują na Williama Szekspira z Stratford-upon-Avon jako autora przypisywanych mu dzieł. Szukają oni dowodów na potwierdzenie tej tezy, analizując dokumenty i kontekst epoki elżbietańskiej.
Chronologia dzieł
Kolejnym punktem spornym wśród historyków literatury jest dokładna chronologia powstawania poszczególnych sztuk i wierszy Williama Szekspira. Wiele z jego dzieł nie posiada precyzyjnych dat powstania w zachowanych dokumentach, co utrudnia ustalenie jednoznacznej sekwencji. Badacze często opierają się na analizie stylistycznej, odnosząc się do wydarzeń historycznych, które mogły stanowić inspirację, lub analizując wzmianki o sztukach w ówczesnych publikacjach. Precyzyjne ustalenie chronologii jest kluczowe dla zrozumienia ewolucji twórczości Szekspira i jego rozwoju jako artysty, a także dla analizy wpływu szekspira na literaturę jego czasów.
Polonica w twórczości Szekspira
Fascynującym aspektem twórczości Williama Szekspira jest obecność wątków polskich w jego dziełach. Choć sam pisarz prawdopodobnie nigdy nie odwiedził Polski, w jego sztukach pojawiają się odniesienia do polskiej historii, kultury czy geografii. Choć szczegółowe analizy tego zjawiska wykraczają poza zakres tego artykułu, warto zaznaczyć, że istnieje bogata literatura analizująca wpływ jego twórczości na literaturę polską, a także historię polskich tłumaczeń jego tekstów. Postacie takie jak Stanisław czy odniesienia do Króla Jana mogą być dowodem na zainteresowanie Szekspira Polską. Wybitni polscy tłumacze, jak Stanisław Barańczak, swoimi przekładami udostępnili dzieła Szekspira polskiej publiczności, przyczyniając się do jego popularności w Polsce.
Podsumowanie
William Shakespeare pozostaje postacią o niezachwianym znaczeniu w historii literatury, której dzieła nadal rezonują z uniwersalnymi prawdami o ludzkiej naturze. Jego wkład w kształtowanie języka angielskiego, wprowadzenie do niego tysięcy nowych słów oraz ponadczasowość poruszanych tematów gwarantują jego trwałe miejsce w kanonie światowej kultury i teatru. Jego sztuki, takie jak „Hamlet” czy „Romeo i Julia”, są dowodem geniuszu, który inspiruje kolejne pokolenia i stanowi fundament współczesnej literatury i dramatu.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie utwory napisał Szekspir?
William Szekspir napisał około 38 sztuk teatralnych, w tym tragedie, komedie i kroniki historyczne. Oprócz dramatów, stworzył również zbiór poezji, w tym sonety.
Jakie są najsłynniejsze dzieła Szekspira?
Do najsłynniejszych dzieł Szekspira zalicza się tragedie takie jak „Hamlet”, „Romeo i Julia”, „Makbet” czy „Król Lear”. Warto również pamiętać o komediach, np. „Sen nocy letniej” czy „Poskromienie złośnicy”.
W jakiej epoce tworzył Szekspir?
Szekspir tworzył w epoce renesansu, a dokładniej w okresie zwanym elżbietańskim i jakobińskim. Był to czas wielkiego rozkwitu kultury i sztuki w Anglii.
Z czego zasłynął Szekspir?
Szekspir zasłynął jako najwybitniejszy dramatopisarz w historii literatury angielskiej i jeden z najważniejszych pisarzy w języku angielskim. Jego uniwersalne tematy i mistrzowskie operowanie językiem sprawiają, że jego dzieła są grane i czytane do dziś.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/William_Shakespeare
