Miles Davis: Legenda jazzu, rewolucjonista muzyki.

2

Miles Dewey Davis III (1926–1991) był amerykańskim trębaczem, kompozytorem i liderem zespołów, powszechnie uznawanym za jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii jazzu i muzyki XX wieku. W chwili śmierci, 28 września 1991 roku, miał 65 lat. Jego kariera, naznaczona nieustannymi innowacjami stylistycznymi, obejmowała kluczowe etapy rozwoju gatunków takich jak bebop, cool jazz, jazz modalny i jazz fusion, a jego album „Kind of Blue” pozostaje najlepiej sprzedającym się albumem jazzowym wszech czasów.

Artysta był trzykrotnie żonaty: z Frances Taylor (1959–1968), Betty Mabry (1968–1969) oraz Cicely Tyson (1981–1989). Jego życie, choć naznaczone sukcesami i przełomami artystycznymi, było również okresem zmagań z uzależnieniem i problemami zdrowotnymi, co jednak nie przeszkodziło mu w pozostawieniu trwałego dziedzictwa w świecie muzyki.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 65 lat (w chwili śmierci)
• Żona/Mąż: Frances Taylor, Betty Mabry, Cicely Tyson
• Dzieci: Brak danych o liczbie dzieci
• Zawód: Trębacz, kompozytor, lider zespołu
• Główne osiągnięcie: Stworzenie albumu „Kind of Blue”, najlepiej sprzedającego się albumu jazzowego wszech czasów i kamienia milowego jazzu modalnego.

Podstawowe informacje o Milesie Davisie

Dane biograficzne

Miles Dewey Davis III urodził się 26 maja 1926 roku w Alton w stanie Illinois. Dorastał w zamożnej rodzinie afroamerykańskiej, co zapewniło mu stabilny start życiowy w czasach, gdy dla wielu jego rówieśników było to wyzwaniem. Davis zmarł 28 września 1991 roku w Santa Monica w Kalifornii, w wieku 65 lat. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci były połączone skutki udaru mózgu, zapalenia płuc oraz niewydolności oddechowej. Jego wpływ na muzykę jest nie do przecenienia, a jego dorobek jest nieustannie analizowany i doceniany. Wprowadzenie do Rock and Roll Hall of Fame w 2006 roku jest jednym z wielu dowodów jego trwałego dziedzictwa.

Wykształcenie i początki kariery

W 1944 roku Miles Davis podjął studia w prestiżowej Juilliard School of Music w Nowym Jorku, uczęszczając na zajęcia z teorii muzyki, fortepianu i dyktatu. Po trzech semestrach porzucił szkołę, aby w pełni poświęcić się graniu jazzu na żywo. Jego wczesna kariera zawodowa rozpoczęła się w Nowym Jorku, gdzie grał w kwintetach swojego idola, saksofonisty Charliego Parkera. Zastępując Dizzy’ego Gillespiego, Davis brał udział w przełomowych sesjach nagraniowych dla gatunku bebop.

Instrument i styl gry

Choć Miles Davis posiadał umiejętności gry na fortepianie i organach elektrycznych, to jako trębacz zdobył światowe uznanie. Preferował czysty, okrągły ton w średnim rejestrze, co nadawało jego grze charakterystyczną intymność i wyrazistość. Ten charakterystyczny styl stał się znakiem rozpoznawczym jego twórczości i inspiracją dla pokoleń muzyków.

Życie prywatne Milesa Davisa

Małżeństwa i związki

Życie osobiste Milesa Davisa było burzliwe i obfitujące w znaczące relacje. W 1959 roku poślubił tancerkę Frances Taylor, która stała się nie tylko jego muzą, ale również pojawiła się na okładce albumu „Someday My Prince Will Come”. Ich związek zakończył się rozwodem w 1968 roku. Kolejną żoną artysty była modelka i piosenkarka Betty Mabry, z którą Davis był w związku małżeńskim w latach 1968–1969. Mabry miała znaczący wpływ na jego stylizację i wprowadziła go w świat muzyki rockowej i psychodelicznej. W 1981 roku Davis poślubił aktorkę Cicely Tyson, która odegrała kluczową rolę w jego życiu, pomagając mu wyjść z trudnego okresu pięcioletniej bezczynności i walki z nałogami. Ich małżeństwo trwało do 1989 roku.

Rodzina

Choć brakuje szczegółowych danych o liczbie dzieci Milesa Davisa, jego związki małżeńskie z Frances Taylor, Betty Mabry i Cicely Tyson wskazują na jego zaangażowanie w życie rodzinne. Wychowywanie się w zamożnej rodzinie afroamerykańskiej w Alton w stanie Illinois stanowiło dla niego stabilny fundament, który pozwolił mu rozwijać swoje talenty muzyczne.

Kariera muzyczna Milesa Davisa

Początki i bebop

Kariera zawodowa Milesa Davisa nabrała tempa w Nowym Jorku, gdzie od 1944 do 1948 roku grał w kwintetach swojego muzycznego idola, saksofonisty Charliego Parkera. Ta współpraca z Charlie Parker’s Quintet była fundamentem jego dalszych poszukiwań stylistycznych i pozwoliła mu zaznaczyć swoją obecność na nowojorskiej scenie jazzowej.

Narodziny Cool Jazzu

W latach 1948–1950 Miles Davis stanął na czele dziewięcioosobowego zespołu, znanego jako Nonet, z którym nagrał przełomowe sesje „Birth of the Cool” dla Capitol Records. Projekt ten, wyróżniający się wykorzystaniem instrumentów takich jak tuba i waltornia, stanowił odejście od wirtuozerii i szybkiego tempa bebopu, skupiając się na spokojniejszych, bardziej orkiestrowych aranżacjach, wyznaczając narodziny gatunku cool jazz. Te nagrania stały się kamieniem milowym w historii jazzu.

Kontrakt z Columbia Records

Po znaczącym sukcesie na festiwalu jazzowym w Newport w 1955 roku, Miles Davis podpisał długoterminowy kontrakt z wytwórnią Columbia Records. Ta współpraca okazała się niezwykle owocna, zaowocowała wydaniem albumu „’Round About Midnight” i rozpoczęciem kluczowej współpracy z saksofonistą Johnem Coltrane’em. Kontrakt z Columbia Records otworzył nowy rozdział w karierze Davisa, umożliwiając mu realizację ambitnych projektów artystycznych.

Kind of Blue

W 1959 roku Miles Davis nagrał album, który miał zrewolucjonizować świat jazzu – „Kind of Blue”. Dziś uznawany za najlepiej sprzedający się album jazzowy wszech czasów, w samych Stanach Zjednoczonych rozszedł się w nakładzie ponad pięciu milionów egzemplarzy. „Kind of Blue” stał się fundamentem jazzu modalnego, eksplorując nowe harmonie i improwizacyjne podejścia.

Współpraca z Gilem Evansem

Na przełomie lat 50. i 60. Miles Davis nawiązał owocną współpracę z aranżerem Gilem Evansem, tworząc serię innowacyjnych albumów orkiestrowych. Wśród nich znalazł się inspirowany muzyką hiszpańską „Sketches of Spain” z 1960 roku, a także album „Porgy and Bess”. Te projekty pokazały wszechstronność Davisa i jego zdolność do integracji jazzu z elementami muzyki klasycznej i etnicznej, tworząc bogate i złożone pejzaże dźwiękowe.

Okres elektryczny i Jazz Fusion

Pod koniec lat 60. Miles Davis zaczął świadomie eksperymentować z instrumentami elektronicznymi i rytmami rockowymi. Ta stylistyczna ewolucja doprowadziła do wydania albumów, które były zarówno kontrowersyjne, jak i przełomowe. „In a Silent Way” z 1969 roku zapoczątkował ten kierunek, a milionowy bestseller „Bitches Brew” z 1970 roku ostatecznie ugruntował pozycję jazz fusion jako odrębnego gatunku. Te płyty wywołały dyskusje wśród konserwatywnych krytyków jazzowych, ale jednocześnie przyciągnęły nową publiczność do muzyki Davisa.

Powrót w latach 80.

Po pięcioletniej przerwie spowodowanej problemami zdrowotnymi, Miles Davis powrócił do nagrywania w 1981 roku albumem „The Man with the Horn”. Lata 80. przyniosły mu ponowne uznanie komercyjne, czego dowodem są płyty takie jak „You’re Under Arrest”, na którym interpretował popowe hity, oraz doceniony album „Tutu” z 1986 roku. Jego powrót pokazał, że mimo przeciwności losu, jego kreatywność i chęć eksplorowania nowych brzmień nie osłabły.

Nagrody i osiągnięcia

Uznanie krytyków

Miles Davis cieszył się ogromnym uznaniem krytyków przez całą swoją karierę. Magazyn „Rolling Stone” określił go mianem najbardziej czczonego trębacza jazzowego wszech czasów i jednego z najważniejszych muzyków XX wieku. Podkreślano jego niezwykłą zdolność do ciągłej rewolucji stylistycznej, która pozwalała mu pozostawać na czele innowacji muzycznych przez dekady.

Wpływ na gatunki muzyczne

Davis jest uznawany za kluczową postać w rozwoju wielu stylów jazzowych. Jego wkład w ewolucję gatunku obejmuje:

• Cool jazz
• Hard bop
• Jazz modalny
• Post-bop
• Jazz fusion

Jego muzyka, obejmująca takie albumy jak „Birth of the Cool”, „Kind of Blue”, „Sketches of Spain”, „In a Silent Way” oraz „Bitches Brew”, stanowi fundament dla wielu współczesnych nurtów muzycznych.

Zdrowie i wyzwania życiowe Milesa Davisa

Uzależnienie od heroiny

Na początku lat 50. Miles Davis zmagał się z silnym uzależnieniem od heroiny. Ten trudny okres negatywnie wpływał na jego karierę i życie osobiste. Jednakże, dzięki silnej woli i determinacji, zdołał pokonać nałóg w 1954 roku, powracając do pełni sił twórczych. To zwycięstwo nad uzależnieniem jest świadectwem jego wewnętrznej siły i pozwoliło mu kontynuować tworzenie przełomowej muzyki.

Przerwa w karierze (1975–1980)

Ze względu na pogarszający się stan zdrowia, w tym problemy z biodrami i ogólne wycieńczenie organizmu, Miles Davis wycofał się z życia publicznego na okres pięciu lat, od 1975 do 1980 roku. Ta przerwa, choć trudna, pozwoliła mu zebrać siły na dalszą karierę, która po powrocie w latach 80. przyniosła mu nowe sukcesy komercyjne i artystyczne.

Kontrowersje i skandale związane z Milesem Davisem

Dyskryminacja rasowa

Miles Davis wielokrotnie opowiadał o doświadczeniach z dyskryminacją rasową, których doświadczał w młodości. Choć te doświadczenia były bolesne, sam artysta twierdził, że zmotywowały go one do jeszcze cięższej pracy i dążenia do perfekcji. Te trudne przeżycia ukształtowały jego charakter i determinację.

Reakcja na okres elektryczny

Przejście Milesa Davisa w stronę rocka i funku w latach 70. było jednym z najbardziej kontrowersyjnych momentów w jego karierze. Wywołało ono sprzeciw wielu konserwatywnych krytyków jazzowych i fanów tradycyjnego brzmienia. Jego albumy z tego okresu, w tym „Bitches Brew”, choć dziś uznawane za kamienie milowe jazz fusion, w tamtym czasie były obiektem ostrych debat i podziałów w świecie muzyki.

Ciekawostki z życia Milesa Davisa

Pierwsza trąbka

Swoją pierwszą trąbkę Miles Davis otrzymał w wieku zaledwie 9 lat, w 1935 roku. Instrument ten podarował mu przyjaciel ojca, John Eubanks. Choć jego matka wolała, aby syn uczył się gry na skrzypcach, to właśnie trąbka stała się jego głównym instrumentem i narzędziem artystycznego wyrazu, kształtując jego przyszłość jako legendy jazzu.

Talent plastyczny

W ostatniej dekadzie swojego życia, obok kontynuowania działalności muzycznej, Miles Davis intensywnie zajmował się sztukami wizualnymi. Tworzył obrazy, które były wystawiane i zyskały uznanie w świecie sztuki. Ten nowy obszar jego twórczości pokazał jego wszechstronność i głębię artystyczną, wykraczającą poza ramy muzyki.

Działalność filmowa

W latach 80. Miles Davis nie ograniczał swojej aktywności jedynie do koncertowania i nagrywania płyt. Zaczął również pojawiać się w filmach i produkcjach telewizyjnych, rozszerzając swoją obecność artystyczną poza tradycyjne obszary muzyki. Jego występy w mediach wizualnych stanowiły kolejne potwierdzenie jego statusu jako ikony kultury popularnej.

Kluczowe albumy Milesa Davisa

Dyskografia Milesa Davisa jest niezwykle bogata i obejmuje wiele przełomowych wydawnictw, które zdefiniowały różne etapy rozwoju jazzu. Poniżej przedstawiono kilka z najbardziej znaczących albumów:

• Birth of the Cool (sesje nagrane 1949–1950, wydane 1957) – prekursor cool jazzu.
• ’Round About Midnight (1957) – pierwszy album dla Columbia Records, z udziałem Johna Coltrane’a.
• Kind of Blue (1959) – najlepiej sprzedający się album jazzowy wszech czasów, kamień milowy jazzu modalnego.
• Sketches of Spain (1960) – innowacyjne dzieło orkiestrowe z aranżerem Gil Evans.
• Porgy and Bess (1959)
• In a Silent Way (1969) – początek okresu elektrycznego i eksploracja jazz fusion.
• Bitches Brew (1970) – milionowy bestseller, definiujący jazz fusion.
• Tutu (1986) – przykład sukcesu komercyjnego w latach 80.

Nagrody i osiągnięcia

Miles Davis jest laureatem licznych nagród i wyróżnień, które podkreślają jego znaczenie w świecie muzyki. Warto zwrócić uwagę na:

Warto wiedzieć: Wprowadzenie do Rock and Roll Hall of Fame w 2006 roku, niemal 15 lat po śmierci artysty, świadczy o jego ponadczasowym wpływie na całą branżę muzyczną, nie tylko jazzową.

Miles Davis był postacią absolutnie przełomową dla muzyki XX wieku, którego innowacyjne podejście do jazzu nie tylko zdefiniowało nowe gatunki, ale także wywarło niezatarty wpływ na kolejne pokolenia artystów. Jego kariera, pełna artystycznych rewolucji, osobistych zmagań i nieustannego poszukiwania, stanowi świadectwo wyjątkowego talentu i siły charakteru, czyniąc go jedną z najbardziej inspirujących postaci w historii muzyki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Miles_Davis