Mendelssohn: Felix Mendelssohn-Bartholdy, kompozytor, koncert skrzypcowy

1

Felix Mendelssohn, urodzony 3 lutego 1809 roku w Hamburgu, był jednym z najwybitniejszych niemieckich kompozytorów epoki romantyzmu, pianistą, dyrygentem i pedagogiem. Na [kwiecień 2024] roku ma 215 lat. Felix Mendelssohn, który zmarł 4 listopada 1847 roku w Lipsku, pozostawił po sobie bogaty dorobek artystyczny, który na zawsze odcisnął piętno na historii muzyki. Pochodzący z rodziny o głębokich korzeniach intelektualnych i artystycznych, Felix Mendelssohn Bartholdy, syn bankiera Abrahama Mendelssohna, dorastał w atmosferze sprzyjającej rozwojowi talentów, co zaowocowało jego niezwykłym muzycznym geniuszem, docenianym już od najmłodszych lat.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 215 lat (na kwiecień 2024)
• Żona/Mąż: Cécile Jeanrenaud
• Dzieci: Pięcioro
• Zawód: Kompozytor, pianista, dyrygent, pedagog
• Główne osiągnięcie: Przywrócenie twórczości Bacha światu i skomponowanie jednego z najpopularniejszych utworów wykonywanych podczas ceremonii ślubnych na świecie – „Marsza Weselnego”.

Felix Mendelssohn: Życie i twórczość

Pełne nazwisko artysty brzmiało Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy, jednak w historii muzyki zapisał się przede wszystkim jako Felix Mendelssohn. Urodził się 3 lutego 1809 roku w Hamburgu, a jego życie zakończyło się przedwcześnie, 4 listopada 1847 roku w Lipsku, w wieku zaledwie 38 lat, w wyniku pogorszenia stanu zdrowia spowodowanego serią udarów. Felix Mendelssohn wywodził się z prominentnej rodziny niemieckich Żydów; jego dziadkiem był znany filozof Moses Mendelssohn. Dodanie członu „Bartholdy” do nazwiska było sugestią wuja, mającą na celu odcięcie się od tradycji żydowskich na rzecz chrześcijaństwa.

Rodzina i życie prywatne Felixa Mendelssohna

Ojciec Felixa, Abraham Mendelssohn, był bankierem i sam wyrzekł się judaizmu jeszcze przed narodzinami syna. Felix został ochrzczony w obrządku reformowanym w wieku siedmiu lat. Spośród czworga dzieci, Felix szczególnie blisko związany był muzycznie ze swoją starszą siostrą, Fanny, która była równie utalentowaną kompozytorką, choć część jej kompozycji publikowano pod nazwiskiem Felixa. W 1811 roku rodzina Mendelssohnów uciekła z Hamburga do Berlina, obawiając się francuskich represji. Okres dorastania Felixa upłynął w niezwykle stymulującym intelektualnie otoczeniu, w salonie prowadzonym przez jego rodziców w Berlinie, który był miejscem spotkań najwybitniejszych intelektualistów epoki.

Kariera i edukacja muzyczna Felixa Mendelssohna

Felix Mendelssohn uznawany był za cudowne dziecko, a jego talent muzyczny był tak wielki, że już w wieku 12 lat studiował pod okiem wirtuoza Ignaza Moschelesa, który przyznał, że nie ma już niczego, czego mógłby nauczyć młodego kompozytora. Od 1819 roku Felix studiował kontrapunkt i kompozycję pod okiem Carla Friedricha Zeltera, co miało kluczowy wpływ na jego muzyczny gust. Pierwszy publiczny koncert Felix Mendelssohn zagrał w wieku zaledwie 9 lat. Jako nastolatek skomponował 13 symfonii na orkiestrę smyczkową. Przełomowym rokiem w jego karierze okazał się rok 1829, kiedy to w wieku 20 lat Mendelssohn zorganizował i poprowadził w Berlinie wykonanie „Pasji według św. Mateusza” Johanna Sebastiana Bacha, co zapoczątkowało wielki renesans twórczości Bacha w całej Europie.

Kluczowe wydarzenia w karierze Felixa Mendelssohna

• 1811: Ucieczka rodziny z Hamburga do Berlina.
• 1829: Poprowadzenie w Berlinie wykonania „Pasji według św. Mateusza” Bacha, zapoczątkowujące renesans twórczości kompozytora.
• 1830: Podróż do Włoch, która zaowocowała powstaniem Symfonii „Włoskiej”.
• 1835: Rozpoczęcie pracy jako dyrygent orkiestry w Lipsku.
• 1837: Ślub z Cécile Jeanrenaud.
• 1842: Premiera Symfonii „Szkockiej” w Londynie.
• 1843: Założenie Konserwatorium Lipskiego.
• 1846: Premiera oratorium „Eliasz”.
• 4 listopada 1847: Śmierć w Lipsku.

Muzyka i twórczość Felixa Mendelssohna

Do najbardziej rozpoznawalnych kompozycji orkiestrowych Felixa Mendelssohna należą symfonie: IV „Włoska” i III „Szkocka”, a także uwertura „Hebrydy”. Jest on również autorem „Marsza Weselnego”, jednego z najczęściej wykonywanych utworów na ślubach na całym świecie, który jest częścią muzyki do „Snu nocy letniej” Williama Szekspira. Już w wieku 17 lat skomponował uwerturę do „Snu nocy letniej”, uznawaną za jeden z najwcześniejszych przykładów uwertury koncertowej. Jego wkład w literaturę fortepianową jest szczególnie znaczący dzięki cyklowi „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte). Felix Mendelssohn był także aktywnym dyrygentem i pedagogiem, a założone przez niego Konserwatorium Lipskie stało się ważnym ośrodkiem edukacji muzycznej.

Najważniejsze dzieła Felixa Mendelssohna

• Symfonie: IV „Włoska” op. 90, III „Szkocka” op. 56.
• Uwertury: „Hebrydy” op. 26, uwertura do „Snu nocy letniej” op. 21.
• Muzyka do „Snu nocy letniej” Szekspira, w tym „Marsz Weselny”.
• Cykl „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte) na fortepian.
• Koncert skrzypcowy e-moll op. 64.
• Oratoria: „Paulus” op. 36, „Eliasz” op. 70.

Osiągnięcia i dziedzictwo Felixa Mendelssohna

Już w wieku 12 lat, w 1821 roku, Felix Mendelssohn został przedstawiony Johannowi Wolfgangowi von Goethem. Poeta był tak zachwycony młodym artystą, że porównał go do młodego Mozarta, stwierdzając, że Felix przewyższa go dojrzałością intelektualną. Wielką popularnością cieszył się również w Wielkiej Brytanii, którą odwiedził aż dziesięć razy. Mimo że pod koniec XIX wieku jego muzyka była deprecjonowana, współcześnie Felix Mendelssohn jest powszechnie uznawany za jednego z najbardziej oryginalnych i wpływowych kompozytorów okresu romantyzmu. Jego innowacyjne podejście do formy i melodyki, a także głębokie zrozumienie tradycji, nadal inspirują kolejne pokolenia muzyków.

Uznanie i wpływ Felixa Mendelssohna

• Porównanie do młodego Mozarta przez Johanna Wolfganga von Goethego.
• Dziesięciokrotne wizyty w Wielkiej Brytanii i duża popularność tam.
• Zapoczątkowanie renesansu twórczości Bacha poprzez wykonanie „Pasji według św. Mateusza”.
• Założenie Konserwatorium Lipskiego, które stało się ważnym ośrodkiem muzycznym.
• Współczesne uznanie jako jednego z najoryginalniejszych kompozytorów romantyzmu.

Ciekawostki z życia Felixa Mendelssohna

Wykształcenie Felixa Mendelssohna wykraczało daleko poza muzykę; studiował sztukę, literaturę, języki obce i filozofię. W 1825 roku, dzięki przetłumaczeniu komedii Terencjusza, uzyskał kwalifikacje do studiów na Uniwersytecie Berlińskim. W latach 1826–1829 uczęszczał na wykłady najwybitniejszych myślicieli tamtego czasu, w tym Georga Wilhelma Friedricha Hegla. Przez lata „Sonata Wielkanocna” była błędnie przypisywana Felixowi, jednak w latach 70. XX wieku ustalono, że autorką tego dzieła była w rzeczywistości jego utalentowana siostra, Fanny Mendelssohn. Po wielkim sukcesie wykonania „Pasji według św. Mateusza” Bacha, Felix Mendelssohn z ironią zauważył: „Pomyśleć, że potrzeba było aktora i syna Żyda, aby przywrócić światu największą chrześcijańską muzykę!”.

Porównanie z innymi kompozytorami

Choć często porównywano go do młodego Mozarta, Felix Mendelssohn rozwijał swój własny, unikalny styl, łącząc klasyczną przejrzystość z romantyczną ekspresją. Jego twórczość, choć ceniona przez takich współczesnych mu artystów jak Clara Schumann czy Fryderyk Chopin, była później przedmiotem krytyki, zwłaszcza ze strony Richarda Wagnera, co wynikało z ówczesnych napięć społecznych i antysemickich nastrojów. Współcześnie jednak jego wkład w muzykę jest niepodważalny i stanowi ważny element kanonu muzyki klasycznej.

Felix Mendelssohn Bartholdy, genialny kompozytor i dyrygent, pozostawił trwały ślad w historii muzyki, a jego dzieła wciąż zachwycają kunsztem. Jego przedwczesna śmierć w wieku 38 lat była ogromną stratą dla świata sztuki, jednak jego spuścizna muzyczna żyje do dziś, inspirując kolejne pokolenia artystów i miłośników muzyki klasycznej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Felix_Mendelssohn