Li Bai: Poeta, który zmienił oblicze chińskiej liryki

1

Li Bai (701–762) jest powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych chińskich poetów wszech czasów, którego twórczość stanowi filar literatury okresu Tang, zwanego „Złotym Wiekiem” chińskiej poezji. Na rok 2024, Li Bai miałby 1323 lata, jednak jego dokładny wiek w momencie śmierci nie jest precyzyjnie ustalony. Znany również pod pseudonimem Li Po, poeta ten zasłynął nie tylko swoim literackim geniuszem, ale także burzliwym życiem osobistym, podróżami i epizodyczną służbą na dworze cesarskim. Jego dziedzictwo obejmuje około tysiąca wierszy, które do dzisiaj inspirują artystów i czytelników na całym świecie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na rok 2024 miałby 1323 lata.
• Żona/Mąż: Cztery razy żonaty.
• Dzieci: Posiadał dzieci, których liczba i tożsamość nie są w pełni udokumentowane.
• Zawód: Poeta, urzędnik dworski (krótko).
• Główne osiągnięcie: Uznany za „Nieśmiertelnego Poeta” (Shixian), jeden z filarów chińskiej poezji okresu Tang.

Kim był Li Bai?

Li Bai, którego prawdziwe imię brzmi Lǐ Bái (w pinyin), jest postacią ikoniczną chińskiej literatury. Znany jest również pod licznymi wariantami zapisu swojego imienia, takimi jak Li Po czy Li Bo, które wynikają z różnej wymowy znaku „白”. Urodził się w 701 roku w Suyab, mieście położonym na pograniczu Chin, na terenie dzisiejszego Kirgistanu. Jego ojczyzną stał się jednak Syczuan, gdzie rodzina przeniosła się, gdy był dzieckiem. Imię grzecznościowe poety, Taibai (太白), oznaczające „Wielką Biel”, było jednocześnie dawną nazwą planety Wenus, co dodaje poetyckiego wymiaru jego tożsamości.

Li Bai był znany z wielu barwnych przydomków, które odzwierciedlały jego osobowość i twórczość. Najczęściej spotykane to „Nieśmiertelny Poeta” (Shixian) oraz „Nieśmiertelny Picia” (Jiuxiān), podkreślające jego zamiłowanie do alkoholu i wolności. Zyskał również miano „Wygnanego Nieśmiertelnego” (Zhéxiānrén) oraz „Poety-Błędnego Rycerza” (Shīxiá), co świadczyło o jego odwadze, biegłości w posługiwaniu się mieczem i zamiłowaniu do przygód.

Rodzina i życie osobiste Li Bai

Pochodzenie rodziny Li Bai jest tematem dyskusji, a sam poeta pielęgnował aspiracje genealogiczne, twierdząc, że jest spokrewniony z rodem królewskim dynastii Tang. Wywodził swoje korzenie od Li Gao, założyciela państwa Zachodnie Liang, co świadczyło o jego pragnieniu posiadania wyższego statusu społecznego. Ojciec poety, Li Ke, zdecydował się na potajemną przeprowadzkę z rodziną do Syczuanu, gdy Li Bai miał około pięciu lat, co było działaniem bez oficjalnej zgody władz.

Życie osobiste Li Bai było równie burzliwe, jak jego twórczość. Poeta żenił się cztery razy, często wybierając partnerki pochodzące z wpływowych rodów. Już jako piętnastolatek pasjonował się szermierką i, zgodnie z tradycją błędnego rycerstwa (youxia), miał na swoim koncie zabójstwa, co ilustruje jego bezkompromisowy charakter w młodzieńczym wieku.

Kariera i twórczość Li Bai

Li Bai, obok swojego przyjaciela Du Fu, jest uznawany za jednego z dwóch filarów „Złotego Wieku” literatury chińskiej. Do dzisiejszych czasów przetrwało około 1000 wierszy przypisywanych Li Baiowi, z których wiele uchodzi za arcydzieła. Jego twórczość charakteryzuje się bogactwem tematów, od opisów przyrody po refleksje filozoficzne i sceny z życia codziennego.

Dzięki rekomendacji taoistycznego kapłana Wu Yuna, Li Bai został wezwany na dwór cesarza Xuanzonga w 742 roku. Jego talent poetycki wywarł tak silne wrażenie na władcy, że cesarz osobiście go obsługiwał, co było gestem niezwykłego zaszczytu. Mimo ambicji politycznych, Li Bai nigdy nie przystąpił do tradycyjnych państwowych egzaminów urzędniczych. Zamiast tego, polegał na protekcji politycznej, co wiązało się z jego licznymi podróżami i kontaktami z wpływowymi postaciami.

Warto wiedzieć: Li Bai nigdy nie zdał tradycyjnych egzaminów urzędniczych, co było nietypowe dla osób o jego ambicjach politycznych w tamtych czasach. Zamiast tego, polegał na rekomendacjach i protekcji, co pozwoliło mu na służbę na dworze cesarskim, choć jego kariera była naznaczona burzliwymi zwrotami.

Osiągnięcia i uznanie Li Bai

Li Bai osiągnął najwyższy możliwy status w chińskiej poezji – został okrzyknięty „Nieśmiertelnym” lub „Bóstwem Poezji”. Jego wiersze stały się wzorem dla przyszłych pokoleń twórców, a jego nazwisko stało się synonimem poetyckiego geniuszu. Jego wpływ wykraczał poza granice Chin, docierając do kultury Zachodu. W 1915 roku amerykański poeta Ezra Pound opublikował zbiór „Cathay”, zawierający adaptacje 11 utworów Li Baia, co przyczyniło się do popularyzacji jego twórczości na Zachodzie. Dziś dzieła Li Bai są przedmiotem badań naukowych i inspiracją dla artystów.

Poeta Li Bai wywarł trwały wpływ na rozwój chińskiej cywilizacji. Nawet w XX wieku jego twórczość inspirowała amerykańskich pisarzy z kręgu Beat Generation, takich jak Gary Snyder. Jego wiersze, przetłumaczone przez uczonych takich jak Jean Joseph Marie Amiot, czy John i Lau, odegrały ważną rolę w zapoznawaniu Zachodu z klasyczną chińską literaturą. The works of Li, a collection of his poems, continue to be studied and admired.

Kluczowe osiągnięcia Li Bai obejmują:

• Status „Nieśmiertelnego Poety” (Shixian).
• Stworzenie około 1000 wierszy, które przetrwały do czasów współczesnych.
• Wywarł znaczący wpływ na kulturę Zachodu, czego przykładem jest zbiór „Cathay” Ezry Pounda.
• Stała się inspiracją dla kompozytorów, takich jak Gustav Mahler.

Inspiracje i dziedzictwo Li Bai

Twórczość Li Bai przekroczyła granice literatury, inspirując również świat muzyki. Cykl pieśni symfonicznych „Das Lied von der Erde” (Pieśń o ziemi) Gustava Mahlera, jednego z najwybitniejszych kompozytorów przełomu XIX i XX wieku, opiera się na tekstach Li Baia. Ten monumentalny utwór jest świadectwem ponadczasowej siły poezji Li Bai, poruszającej najgłębsze emocje i skłaniającej do refleksji nad życiem.

Dziedzictwo Li Bai jest niezwykle bogate. Jego wiersze, często pisane w formie poezji tang, odzwierciedlają piękno chińskiego krajobrazu oraz głębokie przemyślenia na temat życia, przyjaźni i samotności. Jego wpływ na sztukę chińską i światową jest niepodważalny. Li Bai był również znany z doskonałego talentu kaligraficznego, a do dziś zachował się jedyny potwierdzony rękopis jego autorstwa, „Shangyangtai” (Wstępując na taras Shangyang). The poetry of Li Bai, celebrated for its rich imagery and emotional depth, continues to be a cornerstone of Chinese literature.

Osobowość i cechy Li Bai

Li Bai był postacią o niezwykłej osobowości, znaną ze swojej hojności i zamiłowania do życia. W ciągu roku potrafił rozdać znaczną część swojego majątku potrzebującym i przyjaciołom. Ta szczodrość świadczyła o jego szlachetnym sercu. Jego życie było również naznaczone niepohamowanym apetytem na życie i alkohol. Był jednym ze współtwórców nieformalnego stowarzyszenia „Sześciu Próżniaków z Bambusowego Potoku”, co podkreślało jego libertariańskie usposobienie i dystans do konwenansów.

Jego zamiłowanie do wina często splatało się z twórczością, stając się inspiracją dla wielu wierszy. Li Bai cenił sobie wolność ponad wszystko, co przejawiało się w jego podróżach i dystansie do dworskich intryg. Jego postawa, łącząca artystyczną wrażliwość z rycerską odwagą i nonszalancją, uczyniła z niego legendarną postać. The poetry of Li Bai often reflects this dual nature, balancing profound emotion with a carefree spirit.

Kontrowersje i wyzwania w życiu Li Bai

Życie Li Bai nie było pozbawione kontrowersji. Podczas buntu An Lushana, poeta zaangażował się w działalność polityczną po stronie księcia Yong, co skutkowało skazaniem go na śmierć za zdradę stanu. Dzięki interwencji przyjaciół, w tym generała Guo Ziyi, wyrok zamieniono na zesłanie.

Kolejnym poważnym konfliktem była jego konfrontacja z potężnym eunuchiem Gao Lishi na dworze cesarskim. Legenda głosi, że pijany Li Bai zmusił eunucha do zdjęcia mu butów, co doprowadziło do jego wydalenia z dworu. Te wydarzenia, choć często opisywane w sposób legendarny, podkreślają burzliwy charakter życia poety i jego skłonność do popadania w niełaskę władzy, dodając kolorytu jego biografii i podkreślając jego niezależny charakter.

Najważniejsze wydarzenia polityczne i osobiste w życiu Li Bai:

• 701: Urodzenie w Suyab (dzisiejszy Kirgistan).
• Ok. 706: Tajna przeprowadzka rodziny do Syczuanu.
• Wiek 15 lat: Pasja do szermierki i udział w tradycji błędnego rycerstwa.
• 742: Wezwanie na dwór cesarski przez cesarza Xuanzonga.
• Podczas buntu An Lushana: Zaangażowanie polityczne po stronie księcia Yong i skazanie na śmierć, zamienione na wygnanie.
• Konflikt z eunuchiem Gao Lishi: Wydalenie z dworu cesarskiego.

Ciekawostki z życia Li Bai

Li Bai posiadał również znaczący talent kaligraficzny. Do dziś zachował się jedyny potwierdzony rękopis jego autorstwa, „Shangyangtai” (Wstępując na taras Shangyang). Ten unikalny dokument stanowi cenny dowód na wszechstronność artystyczną poety. Jego dzieła, pisane ręką, niosą ze sobą nie tylko treść, ale i piękno formy.

W XX wieku postać Li Baia zyskała nowe znaczenie, stając się ikoną dla amerykańskich pisarzy z kręgu Beat Generation, takich jak Gary Snyder. Jego buntownicza natura, zamiłowanie do wolności i głęboka wrażliwość artystyczna rezonowały z ideami tej grupy literackiej. Li Bai, znany też jako Li Taibo czy Li Taibai, do dziś pozostaje symbolem poetyckiej wolności i artystycznej odwagi. Jego życie i twórczość, choć osadzone w realiach dynastii Tang, wciąż inspirują i fascynują czytelników na całym świecie. The poetry of Li Bai, celebrated for its rich imagery and emotional depth, continues to be a cornerstone of Chinese literature.

Legendarna śmierć Li Bai: Według popularnego podania, poeta miał utonąć w rzece, próbując z łodzi schwytać odbicie księżyca w tafli wody. Ta romantyczna, choć tragiczna historia, doskonale wpisuje się w mit o „Nieśmiertelnym Picia” i jego zamiłowaniu do natury i piękna.

Li Bai był postacią o niezwykłym talencie i barwnym życiorysie, który na stałe zapisał się w historii chińskiej i światowej literatury. Jako jeden z filarów poezji dynastii Tang, jego wiersze, pełne piękna, emocji i refleksji nad życiem, do dziś stanowią źródło inspiracji i podziwu, czyniąc go jednym z najbardziej ukochanych poetów wszech czasów.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Li_Bai