Kandinsky: Życiorys Wassily Kandinsky, obrazy i reprodukcje.

1

Wassily Kandinsky, urodzony 16 grudnia 1866 roku w Moskwie, był rosyjskim malarzem i teoretykiem sztuki, którego życiorys jest nierozerwalnie związany z rozwojem sztuki XX wieku. Uznawany za jednego z pionierów malarstwa abstrakcyjnego i czołowego przedstawiciela ekspresjonizmu, jego twórczość wywarła fundamentalny wpływ na kierunki artystyczne. Na styczeń 2026 roku minie 159 lat od jego narodzin. W latach 1917-1944 jego żoną była Nina Nikolaevna Andreevskayą, a jego podróże między Rosją, Niemcami a Francją, w tym kluczowy okres pracy w Bauhausie, ukształtowały jego unikalną wizję sztuki, gdzie kolor i forma stawały się bramą do transcendencji.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku minie 159 lat od jego narodzin.
• Żona/Mąż: Nina Nikolaevna Andreevskayą (od 1917 do 1944).
• Dzieci: Brak danych o dzieciach.
• Zawód: Malarz, teoretyk sztuki.
• Główne osiągnięcie: Jeden z pionierów malarstwa abstrakcyjnego i kluczowy przedstawiciel ekspresjonizmu.

Dane biograficzne

Wassily Kandinsky przyszedł na świat w Moskwie 16 grudnia 1866 roku (według kalendarza juliańskiego 4 grudnia). Jego życiowa podróż zakończyła się 13 grudnia 1944 roku w Neuilly-sur-Seine we Francji, w wieku 77 lat. Opuścił nazistowskie Niemcy, by spędzić ostatnie lata życia na emigracji we Francji.

Pochodzenie i obywatelstwo

Wassily Kandinsky pochodził z rodziny o arystokratycznych korzeniach. Jego ojcem był Vassily Silvestrovich Kandinsky, zamożny handlarz herbatą, a matką Lidia Ticheeva. Przez większą część życia artysta był obywatelem Rosji, jednak w 1939 roku, na pięć lat przed śmiercią, przyjął obywatelstwo francuskie. Informacje o prababci artysty, księżnej Gantimurovej, podkreślają jego szlacheckie pochodzenie.

Wykształcenie i przynależność do nurtów artystycznych

Decyzja o poświęceniu się sztuce zapadła u Kandinsky’ego w wieku 30 lat. Wcześniej studiował prawo i ekonomię, ale w 1896 roku porzucił tę ścieżkę kariery, by rozpocząć naukę malarstwa. Kształcił się w prestiżowej Akademii Sztuk Pięknych w Monachium oraz w prywatnej szkole Antona Ažbe, co stanowiło solidną podstawę dla jego przyszłej twórczości. Wassily Kandinsky jest powszechnie uznawany za jednego z pionierów malarstwa abstrakcyjnego w sztuce zachodniej oraz kluczowego przedstawiciela ekspresjonizmu. Jego innowacyjne podejście do koloru i formy wywarło nieoceniony wpływ na kształtowanie się sztuki XX wieku.

Życie prywatne

Rodzina i pochodzenie

Wassily Kandinsky urodził się w 1866 roku w Moskwie, w rodzinie o arystokratycznych korzeniach. Jego ojciec, Vassily Silvestrovich Kandinsky, był handlarzem herbatą, a matką Lidia Ticheeva. Szczególnie interesujące jest pochodzenie jego prababci, księżnej Gantimurovej, co świadczy o arystokratycznym tle rodowym artysty.

Związki i małżeństwa

W latach 1902–1916, Wassily Kandinsky pozostawał w długoletnim związku partnerskim z niemiecką artystką Gabriele Münter, która początkowo była jego uczennicą. Po powrocie do Rosji w 1917 roku, artysta poślubił Ninę Nikolaevną Andreevskayą, która pozostała jego żoną aż do jego śmierci w 1944 roku.

Krewni

Wśród bliskich krewnych Wassily’ego Kandinsky’ego znalazł się znany rosyjsko-francuski filozof Alexandre Kojève (1902–1968), który był jego bratankiem. Pokazuje to, w jakim kręgu intelektualnym i kulturalnym funkcjonował artysta.

Kariera i okresy twórcze

Późny start zawodowy

Wassily Kandinsky zdecydował się na radykalną zmianę ścieżki zawodowej dopiero w wieku 30 lat, w 1896 roku, kiedy porzucił karierę w dziedzinie prawa i ekonomii, by całkowicie poświęcić się malarstwu. Ta decyzja stanowiła początek jego niezwykłej artystycznej podróży, która doprowadziła go do studiów w Monachium i dalszego rozwoju jego unikalnego talentu. Wcześniej, w 1886 roku, studiował prawo i ekonomię, a ostatecznie w 1896 roku zdecydował się na porzucenie tej ścieżki kariery na rzecz studiów malarskich.

Okres Błękitnego Jeźdźca (Der Blaue Reiter)

Okres od 1911 do 1914 roku był kluczowy dla rozwoju Kandinsky’ego i nurtu artystycznego, który współtworzył. Artysta, wraz z Franzem Markiem i Augustem Macke, współzałożył grupę „Der Blaue Reiter” (Błękitny Jeździec). Grupa ta promowała sztukę jako medium duchowe, dążąc do odnowy artystycznej i poszukiwania nowych form wyrazu. Owocem ich pracy było wydanie słynnego „Almanachu Błękitnego Jeźdźca”, który do dziś stanowi manifest artystycznych idei grupy. Wcześniej, w 1909 roku, Kandinsky założył z innymi artystami stowarzyszenie Neue Künstlervereinigung, jednak w 1911 roku opuścił grupę z powodu braku akceptacji dla jego radykalnego dążenia do pełnej abstrakcji.

Działalność w porewolucyjnej Rosji

Po powrocie do Rosji w 1914 roku, Kandinsky zaangażował się w życie kulturalne odrodzonego po rewolucji kraju, biorąc udział w administracji kulturalnej Anatolija Łunaczarskiego i pomagając w zakładaniu Muzeum Kultury Malarstwa. Jednakże jego głęboko duchowe podejście do sztuki zaczęło kolidować z dominującym w radzieckiej ideologii materializmem, co doprowadziło go do opuszczenia ojczyzny w 1920 roku. W 1921 roku odbył podróż do Odessy.

Praca w Bauhausie

Po powrocie do Niemiec w 1922 roku, Wassily Kandinsky podjął pracę w legendarnej szkole artystycznej Bauhaus, gdzie wykładał teorię formy i koloru. Jego działalność w tej placówce trwała do momentu jej zamknięcia przez nazistów w 1933 roku. W tym okresie współpracował z takimi artystami jak Paul Klee, Lyonel Feininger i Wassily Kandinsky, a szkoła mieściła się kolejno w Weimarze, Dessau i Berlinie. Wcześniej, w 1922 roku, rozpoczął nauczanie w Bauhausie.

Ostatni etap we Francji

Po ucieczce z Niemiec w 1933 roku, Wassily Kandinsky osiedlił się w Paryżu, a konkretnie w miejscowości Neuilly-sur-Seine. W ostatnich dziesięciu latach swojego życia stworzył tam swoje najbardziej dojrzałe i innowacyjne dzieła, łącząc w nich elementy geometryczne z biomorficznymi, tworząc tak zwaną „Wielką Syntezę”. Zmarł 13 grudnia 1944 roku w Neuilly-sur-Seine, w wieku 77 lat.

Teoria sztuki i osiągnięcia

Publikacje teoretyczne

Wassily Kandinsky był nie tylko wybitnym malarzem, ale także myślicielem, który wywarł ogromny wpływ na rozwój teorii sztuki. Jest autorem przełomowych traktatów, które do dziś stanowią fundament dla zrozumienia sztuki abstrakcyjnej. W 1910 roku opublikował dzieło „O duchowości w sztuce”, w którym analizował psychologiczne oddziaływanie barw i form na duszę widza, traktując sztukę jako ścieżkę do duchowego przebudzenia. Dziesięć lat później, w 1926 roku, wydał pracę „Punkt i linia a płaszczyzna”, która stanowiła pogłębienie jego rozważań na temat podstawowych elementów kompozycji artystycznej.

Koncepcja „Wewnętrznej Konieczności”

Centralnym punktem teorii sztuki Kandinsky’ego była koncepcja „Wewnętrznej Konieczności”. Artysta wierzył, że prawdziwa sztuka musi wypływać z autentycznego, wewnętrznego impulsu duchowego artysty. Uważał, że artysta pełni rolę proroka, który prowadzi społeczeństwo ku wyższemu poziomowi świadomości i duchowego rozwoju. Ta idea podkreśla głęboko osobisty i transcendentny charakter jego twórczości.

Synestezja i muzyka

Jedną z najbardziej fascynujących koncepcji w teorii sztuki Kandinsky’ego była jego fascynacja synestezją – zjawiskiem polegającym na łączeniu wrażeń z różnych zmysłów. W swoich rozważaniach utożsamiał kolory z konkretnymi dźwiękami instrumentów muzycznych; na przykład, żółty kojarzył mu się z trąbką, a niebieski z wiolonczelą. Twierdził, że malarz działa na duszę widza podobnie jak muzyk gra na fortepianie, wywołując w nim głębokie emocje i doznania. Ta paralela między malarstwem a muzyką była dla Kandinsky’ego kluczowa w jego dążeniu do stworzenia sztuki, która oddziałuje na odbiorcę na wielu poziomach.

Ciekawostki z życia

Inspiracje artystyczne

Istnieje anegdota, która sugeruje, że Wassily Kandinsky odkrył potencjał abstrakcji, gdy pewnego dnia po powrocie do swojej pracowni zobaczył swój własny obraz wiszący do góry nogami i zachwycił się samą kompozycją barw i linii, nie rozpoznając przedstawionego obiektu. Innym przełomowym momentem w jego życiu było zobaczenie obrazu „Stogi siana” Claude’a Moneta na wystawie w Moskwie, co uświadomiło mu, że kolor może istnieć i mieć moc wyrazu niezależnie od przedstawianego przedmiotu.

Wpływy kulturowe i filozoficzne

W 1889 roku Kandinsky brał udział w wyprawie badawczej do regionu Wołogdy, gdzie jaskrawo pomalowane domy i bogata sztuka ludowa wywarły na nim silne wrażenie. Jego zainteresowania sięgały również głębiej, w obszar duchowości i mistycyzmu, był pod silnym wpływem pism Madame Bławatskiej i teorii teozoficznych. Kolejnym ważnym bodźcem do porzucenia kariery prawniczej była opera „Lohengrin” Richarda Wagnera, która, według Kandinsky’ego, przesuwała granice muzyki poza standardowy liryzm, co artysta pragnął osiągnąć w swoim malarstwie. Wcześniej, w 1901 roku, Kandinsky rozpoczął studia w szkole rysunku Antona Ažbe, a następnie studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium pod kierunkiem Franza von Stucka. W 1908 roku, wraz z Gabriele Münter, przeniósł się do Murnau, a w 1909 roku założył wraz z innymi artystami stowarzyszenie Neue Künstlervereinigung. W 1911 roku opuścił to stowarzyszenie, aby założyć nowe, o bardziej radykalnych założeniach artystycznych.

Kluczowe etapy kariery

Chronologia twórczości i życia

• 1866: Narodziny w Moskwie.
• 1886: Rozpoczęcie studiów prawniczych i ekonomicznych.
• 1889: Wyprawa do regionu Wołogdy, doświadczenia z kulturą ludową.
• 1896: Porzucenie kariery prawniczej i ekonomicznej, wyjazd na studia artystyczne do Monachium.
• 1901: Rozpoczęcie studiów w szkole rysunku Antona Ažbe.
• 1902-1916: Związek partnerski z Gabriele Münter.
• 1908: Przeprowadzka do Murnau wraz z Gabriele Münter.
• 1909: Założenie stowarzyszenia Neue Künstlervereinigung.
• 1910: Publikacja traktatu „O duchowości w sztuce”.
• 1911: Opuszczenie Neue Künstlervereinigung, współzałożenie grupy „Der Blaue Reiter”.
• 1911-1914: Okres działalności grupy „Der Blaue Reiter”.
• 1914: Powrót do Rosji.
• 1917: Małżeństwo z Niną Nikolaevną Andreevskayą.
• 1920: Opuszczenie Rosji.
• 1921: Podróż do Odessy.
• 1922-1933: Praca w szkole Bauhaus.
• 1926: Publikacja traktatu „Punkt i linia a płaszczyzna”.
• 1933: Zamknięcie Bauhausu przez nazistów, przeprowadzka do Francji.
• 1934-1944: Ostatni etap twórczości w Paryżu.
• 1939: Przyjęcie obywatelstwa francuskiego.
• 1944: Śmierć w Neuilly-sur-Seine.

Trudności i kontrowersje w karierze

Konfiskaty nazistowskie

W czasach panowania III Rzeszy twórczość Wassily’ego Kandinsky’ego została uznana za „sztukę zdegenerowaną” (Entartete Kunst), co doprowadziło do usunięcia jego prac z niemieckich muzeów oraz do konfiskaty wielu dzieł przez nazistowskie władze. Był to dla artysty ogromny cios, zarówno pod względem profesjonalnym, jak i osobistym, zmuszający go do dalszych migracji.

Konflikt z radziecką ideologią

Po powrocie do Rosji w 1914 roku, Kandinsky zaangażował się w działalność kulturalną, jednak jego metafizyczne i duchowe podejście do sztuki zostało odrzucone przez dominujących w kraju konstruktywistów i zwolenników materializmu. To ideologiczne starcie zmusiło go do opuszczenia ojczyzny w 1920 roku. Jego wizja sztuki jako drogi do duchowego rozwoju była sprzeczna z materialistyczną filozofią panującą w ówczesnej Rosji.

Rozpad grup artystycznych

Kandinsky często spotykał się z niezrozumieniem ze strony swoich rówieśników i środowiska artystycznego. W 1911 roku opuścił stowarzyszenie Neue Künstlervereinigung München, ponieważ inni członkowie nie akceptowali jego radykalnego dążenia do pełnej abstrakcji. Podobnie, jego późniejsze prace, będące efektem „Wielkiej Syntezy”, łączące elementy geometryczne i biomorficzne, często budziły kontrowersje. Pomimo tych trudności, jego nieustępliwość w poszukiwaniu nowych form wyrazu ugruntowała jego pozycję jako jednego z najważniejszych innowatorów w historii sztuki. Jego prace, takie jak te prezentowane w Guggenheim Museum, czy w Lenbachhaus, świadczą o jego nieustannym rozwoju artystycznym. Jego wczesne prace, jak np. akwarela z 1901 roku, były jeszcze bardziej figuratywne, by wkrótce ewoluować w kierunku sztuki abstrakcyjnej. W 1911 roku, wraz z Franzem Marcem, założył grupę Der Blaue Reiter, a w 1922 roku rozpoczął pracę w Bauhausie, gdzie wykładał teorię formy i koloru.

Warto wiedzieć: W czasach III Rzeszy prace Wassily’ego Kandinsky’ego zostały uznane za „sztukę zdegenerowaną”, co doprowadziło do ich konfiskaty i usunięcia z niemieckich muzeów.

Wassily Kandinsky, rosyjski malarz i teoretyk sztuki, udowodnił, że sztuka może być potężnym narzędziem duchowego rozwoju, zachęcając nas do poszukiwania głębszych znaczeń w kolorze i formie. Jego odważne dążenie do abstrakcji i przekraczania granic artystycznych inspiruje do autentycznego wyrazu i poszukiwania własnej „wewnętrznej konieczności”, co czyni go postacią o trwałym znaczeniu w historii sztuki światowej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Wassily_Kandinsky