Ip Man, urodzony 1 października 1893 roku w Foshan, był chińskim mistrzem sztuk walki, powszechnie uznawanym za wielkiego propagatora stylu Wing Chun na świecie. Na grudzień 2023 roku miał 130 lat. Znany jest przede wszystkim jako legendarny nauczyciel Bruce’a Lee, z którym trenował w Hongkongu, a jego życie i osiągnięcia stały się inspiracją dla wielu filmów akcji. Poślubił Cheung Wing-sing w 1916 roku, z którą miał czworo dzieci: dwóch synów, Ip Chuna i Ip Chinga, oraz dwie córki, Ip Nga-sum i Ip Nga-wun.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na grudzień 2023 roku miał 130 lat.
- Żona/Mąż: Cheung Wing-sing
- Dzieci: Ip Chun, Ip Ching, Ip Nga-sum, Ip Nga-wun, Ip Siu-wah
- Zawód: Mistrz sztuk walki, oficer policji
- Główne osiągnięcie: Popularyzacja stylu Wing Chun na świecie, nauczanie Bruce’a Lee
Ip Man: Biografia Mistrza Wing Chun
Dane osobowe i pochodzenie
Ip Man, którego prawdziwe nazwisko brzmiało Ip Kai-man (葉繼問), jest powszechnie znany w literaturze i mediach pod zlatynizowaną formą nazwiska Yip Man lub jako Ye Wen w standardowym języku mandaryńskim. Przyszedł na świat 1 października 1893 roku w Foshan, znanym również jako Fatshan, w prowincji Guangdong (Kwangtung) w Chinach, za czasów panowania dynastii Qing. Dorastał w zamożnej rodzinie, co zapewniło mu solidne tradycyjne chińskie wykształcenie, stanowiące fundament dla jego późniejszej roli jako szanowanego nauczyciela i autorytetu w świecie sztuk walki. Jego imię „Kai-man” można tłumaczyć jako „ten, który otwiera drzwi do wiedzy”, co doskonale oddaje jego rolę w przekazywaniu dziedzictwa Wing Chun.
Okoliczności śmierci
Mistrz Ip Man zmarł 2 grudnia 1972 roku w swoim mieszkaniu przy ulicy Tung Choi 149 w dzielnicy Mong Kok w Hongkongu, przeżywszy 79 lat. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci był rak krtani. Symboliczny jest fakt, że jego odejście nastąpiło zaledwie siedem miesięcy przed śmiercią jego najsłynniejszego ucznia, Bruce’a Lee. Został pochowany na cmentarzu Wo Hop Shek w Hongkongu, na wzgórzu Wu Tip Shan.
Edukacja i status społeczny
Pochodzący z zamożnej rodziny, Ip Man otrzymał tradycyjne chińskie wykształcenie. W młodości uczył się w prestiżowym St. Stephen’s College w Hongkongu, co było rzadkością wśród mistrzów sztuk walki tamtego okresu. To wykształcenie, połączone z jego naturalnym autorytetem, stanowiło solidną podstawę dla jego późniejszej kariery jako nauczyciela i propagatora Wing Chun. Mimo rosnącej sławy w Hongkongu, Ip Man przez większość czasu prowadził bardzo skromne życie.
Rodzina i życie prywatne Ip Mana
Małżeństwo i potomstwo
W 1916 roku Ip Man poślubił Cheung Wing-sing. Z tego związku urodziło się czworo dzieci: dwóch synów, Ip Chuna i Ip Chinga, oraz dwie córki, Ip Nga-sum i Ip Nga-wun. Jego syn, Ip Chun, z czasem stał się cenionym mistrzem Wing Chun i aktywnie uczestniczył w produkcjach filmowych poświęconych ojcu, często pełniąc rolę konsultanta, a nawet aktora grającego samego Ip Mana w starszym wieku lub innych znaczących postaci, jak Leung Bik.
Tragiczna separacja z żoną
W 1950 roku Ip Man przybył do Hongkongu wraz ze swoją żoną i najstarszą córką. Jednakże, gdy kobiety wróciły do Foshan po dokumenty tożsamości, zamknięcie granic między Chinami a Hongkongiem w 1951 roku na zawsze rozdzieliło małżonków. Ta tragiczna separacja była bolesnym doświadczeniem, które wpłynęło na jego późniejsze życie osobiste.
Relacje z kochanką i synem
Około 1955 roku, po latach rozłąki z żoną, Ip Man związał się z kobietą pochodzącą z Szanghaju, którą jego uczniowie nazywali po prostu „Shanghai Po”. Z tego nieformalnego związku urodził się syn, Ip Siu-wah. Pomimo tej relacji, Ip Man nigdy oficjalnie nie przedstawił swojej kochanki synom z pierwszego małżeństwa, którzy przybyli do Hongkongu w 1962 roku, aby połączyć się z ojcem po latach rozłąki.
Kontakt z synami z pierwszego małżeństwa
Po latach rozłąki, w 1962 roku, synowie Ip Mana z pierwszego małżeństwa, Ip Chun i Ip Ching, przybyli do Hongkongu, by połączyć się z ojcem. Ip Chun rozpoczął intensywne treningi Wing Chun pod okiem ojca dopiero po tym wydarzeniu, co świadczy o jego późnym zaangażowaniu w nauczanie sztuki walki. Relacje rodzinne w tym okresie były naznaczone złożonością wynikającą z sytuacji politycznej i osobistych wyborów.
Kariera zawodowa i sztuki walki
Początki nauki Wing Chun
Przygoda Ip Mana ze sztukami walki rozpoczęła się w młodym wieku. Rozpoczął treningi Wing Chun w wieku 9 lub 13 lat pod okiem mistrza Chan Wah-shuna, stając się jego szesnastym i ostatnim uczniem. Chan Wah-shun, znany jako „Płatnerz”, był postacią o dużym autorytecie w świecie sztuk walki. Ip Man był ostatnim uczniem tego legendarnego mistrza, co podkreśla jego wyjątkowe miejsce w historii stylu.
Trening u kluczowych mistrzów
Po wycofaniu się Chan Wah-shuna z nauczania, Ip Man kontynuował swoje szkolenie pod okiem Ng Chung-soka, drugiego najstarszego ucznia Chan Wah-shuna. Od Ng Chung-soka przejął znaczną część swoich umiejętności i technik Wing Chun, co stanowiło kluczowy etap jego rozwoju jako wojownika.
Przełomowe spotkanie i nauka u Leung Bika
Istotnym momentem w rozwoju Ip Mana było spotkanie z Leung Bikiem, synem Leung Jana (mistrza Chan Wah-shuna). Podczas nauki w St. Stephen’s College w Hongkongu, 16-letni wówczas Ip Man został dwukrotnie pokonany w sparingu przez Leung Bika. Ta porażka, choć dotkliwa, okazała się kluczowa dla jego dalszego rozwoju. Skłoniła go ona do podjęcia intensywnych nauk u Leung Bika, które trwały aż do jego śmierci w 1911 roku. Ten okres nauki u Leung Bika jest uważany za kluczowy moment w jego życiu, który nauczył go pokory i pogłębił jego zrozumienie Wing Chun.
Status Grandmastera i wpływ na styl Wing Chun
Ip Man posiadał rangę Wielkiego Mistrza (Grandmaster) w sztukach walki. Jest powszechnie uznawany za kluczową postać w historii Wing Chun, której działalność przyczyniła się do popularyzacji tego stylu na skalę światową. Jego metody nauczania, dostosowywane do indywidualnych predyspozycji każdego ucznia, pozwoliły na przekazanie wiedzy szerokiemu gronu adeptów. Ip Man kultywował tradycję, według której Wing Chun został stworzony przez kobietę, co odróżniało go od wielu innych, bardziej „twardych” stylów kung fu.
Najsłynniejszy uczeń i inni mistrzowie
Najbardziej znanym uczniem Ip Mana był Bruce Lee, z którym mistrz trenował w Hongkongu. Ich wspólne zdjęcia z lat 50. i 60. XX wieku stały się ikonami historii sztuk walki. Ip Man wyszkolił całe pokolenie wybitnych mistrzów, wśród których znaleźli się m.in.:
- Leung Sheung
- Lok Yiu
- Chu Shong-tin
- Wong Shun-leung
- Moy Yat
- William Cheung
- Ip Chun (syn)
- Ip Ching (syn)
Mimo że Bruce Lee jest jego najsłynniejszym uczniem, nigdy nie ukończył on pełnego systemu Wing Chun pod okiem Ip Mana przed wyjazdem do USA.
Służba w policji w Foshan
Po powrocie do Foshan w 1916 roku, w wieku 24 lat, Ip Man podjął służbę jako oficer policji dla rządu nacjonalistycznego. W tym okresie wykorzystywał swoje umiejętności, ucząc Wing Chun swoich podwładnych i krewnych. Jego doświadczenie w służbach mundurowych stanowiło ważny rozdział w jego życiu zawodowym.
Okres powojenny i ucieczka z Chin
Po II wojnie światowej Ip Man służył jako kapitan patroli policyjnych w Foshan. Jednak pod koniec 1949 roku, jako członek Kuomintangu, musiał uciekać do Hongkongu przed zwycięskimi komunistami. Jego decyzja o ucieczce do Hongkongu była podyktowana obawą przed prześladowaniami ze strony nowej władzy komunistycznej ze względu na jego przeszłość w policji.
Trudne początki w Hongkongu i otwarcie szkoły
W wieku 56 lat, będąc bezrobotnym uchodźcą, Ip Man dzięki pomocy przyjaciół znalazł zatrudnienie w restauracji. Na początku lat 50. zaczął oficjalnie nauczać Wing Chun w siedzibie stowarzyszenia restauratorów. Początkowo jego szkoła przyciągała głównie ubogich i niewykształconych pracowników. Z czasem jednak jego reputacja rosła, a szkoła zyskała renomę, co pozwoliło mu przenieść działalność do dzielnic Sham Shui Po oraz Yau Ma Tei, przyciągając zamożniejszych i lepiej wykształconych uczniów.
Zdrowie i problemy osobiste
Uzależnienie od opium i jego konsekwencje
Podczas swojego pobytu w Hongkongu, Ip Man cierpiał na uzależnienie od opium, które kupował na czarnym rynku. Nałóg ten był bardzo kosztowny i stanowił jedno z głównych powodów, dla których mistrz musiał stale zarabiać na nauczaniu sztuk walki. Ta trudna sytuacja finansowa i zdrowotna była znaczącym wyzwaniem w jego życiu.
Choroba nowotworowa i przyczyna śmierci
Pod koniec życia Ip Man zmagał się z chorobą nowotworową. Rak krtani okazał się śmiertelny, prowadząc do jego śmierci w grudniu 1972 roku. Pomimo problemów zdrowotnych, mistrz do końca swoich dni pozostawał aktywny w środowisku Wing Chun.
Filantropia i działalność organizacyjna
Ving Tsun Athletic Association
W 1967 roku Ip Man, wraz ze swoimi uczniami, założył Ving Tsun Athletic Association (VTAA). Celem tej organizacji było sformalizowanie nauczania stylu Wing Chun, zapewnienie jego spójności i promowanie jego rozwoju. VTAA miało również na celu zapewnienie wsparcia finansowego samemu Ip Manowi, który w obliczu trudnej sytuacji materialnej, potrzebował pomocy.
Dziedzictwo edukacyjne i historia Wing Chun
Ip Man spisał historię Wing Chun, dbając o zachowanie tradycji i rodowodu tej sztuki walki, która według legendy wywodzi się od mniszki Ng Mui i Yim Wing-chun. Jego działalność edukacyjna i dokumentacyjna odegrała kluczową rolę w utrwaleniu i przekazaniu stylu przyszłym pokoleniom. Na krótko przed śmiercią Ip Man nagrał demonstrację form Wing Chun na drewnianym manekinie, aby zachować poprawną technikę dla przyszłych pokoleń.
Ip Man w mediach i kulturze masowej
Najbardziej znane portrety filmowe
Postać Ip Mana zyskała ogromną popularność dzięki licznym produkcjom filmowym. Najbardziej znaną serią jest cykl „Ip Man” (części 1-4) z lat 2008–2019, w którym w rolę mistrza wcielił się Donnie Yen. Filmy te, choć fabularyzowane i często zawierające elementy dramatu i akcji, przyniosły Ip Manowi globalną sławę, czyniąc go ikoną kina akcji. Inne znaczące kreacje mistrza to Tony Leung w „The Grandmaster” (2013), Anthony Wong w „Ip Man: The Final Fight” (2013) oraz Dennis To w kilku produkcjach, w tym „The Legend Is Born – Ip Man”.
Globalna sława dzięki produkcjom filmowym
Dzięki filmom takim jak te z Donniem Yenem, styl Wing Chun stał się jednym z najczęściej prezentowanych stylów walki w światowym kinie. Postać Ip Mana stała się symbolem chińskiego oporu i dumy narodowej, co zostało mocno wyeksponowane w nowoczesnych produkcjach filmowych. Filmy te, choć mają charakter fabularny, znacząco przyczyniły się do rozpowszechnienia wiedzy o mistrzu i jego sztuce walki.
Udział rodziny Ip Mana w produkcjach
Rodzina Ip Mana aktywnie uczestniczyła w tworzeniu filmów poświęconych jego życiu. Jego najstarszy syn, Ip Chun, wielokrotnie pojawiał się w filmach o ojcu, pełniąc rolę konsultanta, a także aktora. Ip Chun grał między innymi Leung Bika w „The Legend Is Born” oraz samego Ip Mana w starszym wieku w innych produkcjach, co dodaje autentyczności filmowym biografom.
Ciekawostki z życia Ip Mana
Muzeum poświęcone mistrzowi
W Foshan, na terenie Świątyni Przodków (Ancestral Temple), znajduje się dedykowane mu muzeum, upamiętniające życie i dziedzictwo mistrza. Jest to miejsce, gdzie fani sztuk walki i miłośnicy historii mogą dowiedzieć się więcej o jego dokonaniach.
Niejasności dotyczące II wojny światowej i tajnej służby
Istnieją niepotwierdzone plotki, że podczas II wojny światowej Ip Man mógł być tajnym oficerem wywiadu Kuomintangu. Choć nie ma na to jednoznacznych dowodów, świadczy to o burzliwych czasach, w których przyszło mu żyć i działać.
Porażka, która zbudowała mistrza
Fakt, że Ip Man jako młody zawodnik został pokonany przez starszego Leung Bika, uważa się za kluczowy moment w jego życiu, który nauczył go pokory i utwierdził w przekonaniu o konieczności ciągłego doskonalenia swoich umiejętności. Ta lekcja pokory była fundamentem jego dalszego rozwoju jako mistrza.
Ostatnie nagrania demonstracyjne
Na krótko przed śmiercią Ip Man nagrał demonstrację form Wing Chun na drewnianym manekinie, aby zachować poprawną technikę dla przyszłych pokoleń. Był to jego sposób na zabezpieczenie integralności stylu i przekazanie cennej wiedzy.
Styl walki kobiet i skromność mistrza
Ip Man kultywował tradycję, według której Wing Chun został stworzony przez kobietę, co odróżniało go od wielu innych „twardych” stylów kung fu. Mimo rosnącej sławy w Hongkongu, Ip Man przez większość czasu prowadził bardzo skromne życie, unikając zbytecznego przepychu i koncentrując się na nauczaniu i praktykowaniu sztuki walki. Jego wpływ na kino akcji jest niepodważalny, a dzięki niemu i jego uczniom, Wing Chun stał się jednym z najczęściej prezentowanych stylów walki w światowym kinie.
Podsumowując, Ip Man był postacią o niezwykłym wpływie na świat sztuk walki, a jego dziedzictwo, utrwalone przez uczniów i media, wciąż inspiruje kolejne pokolenia. Jego życie, pełne wyzwań, determinacji i mistrzostwa, stanowi fascynujący rozdział w historii chińskiego kung fu.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Ip Man uczył Bruce Lee?
Tak, Ip Man był mistrzem sztuk walki i nauczycielem Bruce’a Lee, ucząc go tradycyjnego wing chun. Ich relacja jest kluczowym elementem jego legendy i historii.
Kim jest IP man?
Ip Man to legendarny mistrz sztuk walki, znany przede wszystkim jako wielki mistrz stylu wing chun. Jest postacią historyczną, która zyskała ogromną popularność dzięki filmom opowiadającym o jego życiu i dokonaniach.
W jakiej kolejności oglądać Ip Man?
Najlepiej zacząć od filmu „Ip Man” z 2008 roku, który przedstawia jego wczesne lata i rozwój stylu. Następnie można przechodzić do kolejnych części serii, śledząc ewolucję postaci i jej walki.
Kto to jest Ip Man?
Ip Man to postać historyczna, ceniony mistrz chińskich sztuk walki, który stał się symbolem determinacji i honoru. Jego nauki i filozofia sztuk walki są nadal żywe i inspirują kolejne pokolenia adeptów.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ip_Man
