Ingmar Bergman: Mistrz kina, teatru i ludzkich dylematów

2

Ernst Ingmar Bergman (ur. 14 lipca 1918 w Uppsali, zm. 30 lipca 2007) był szwedzkim reżyserem filmowym i teatralnym, scenarzystą i dramaturgiem, powszechnie uznawanym za jednego z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych twórców w historii kina. Przez ponad sześć dekad swojej kariery, od 1944 do 2005 roku, Bergman zgłębiał ludzką kondycję, wątpliwości egzystencjalne i złożoność relacji międzyludzkich, tworząc dzieła o unikalnym stylu i głębi psychologicznej. Jego życie, naznaczone surowym wychowaniem i burzliwymi związkami, często stanowiło inspirację dla jego filmów. Przez ostatnie lata życia mieszkał na szwedzkiej wyspie Fårö, która stała się jego domem i natchnieniem.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na lipiec 2007 roku miał 89 lat.
• Żona/Mąż: Był żonaty pięciokrotnie.
• Dzieci: Miał dziewięcioro dzieci.
• Zawód: Reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ponad 60 filmów i sztuk teatralnych, które zrewolucjonizowały kino i teatr, zdobycie trzech Oscarów i licznych innych prestiżowych nagród.

Kim jest Ingmar Bergman? Podstawowe informacje o życiu i twórczości

Dane biograficzne

Ernst Ingmar Bergman, urodzony 14 lipca 1918 roku w Uppsali w Szwecji, zmarł w wieku 89 lat, 30 lipca 2007 roku. Jego prawdziwe nazwisko i pochodzenie wskazują na głębokie zakorzenienie w szwedzkiej kulturze, które miało kluczowe znaczenie dla kształtowania jego artystycznej tożsamości. Przez ponad 60 lat swojej kariery zawodowej, od 1944 do 2005 roku, Ingmar Bergman parał się wieloma funkcjami, stając się reżyserem filmowym, teatralnym oraz scenarzystą. Jest powszechnie uznawany za jedną z najważniejszych postaci w historii światowego kina, a jego wpływ na rozwój sztuki filmowej jest nieoceniony. Choć jego życie i praca zaprowadziły go do wielu miejsc na świecie, od 1961 roku szwedzka wyspa Fårö stała się jego głównym centrum życia i twórczości. Bergman realizował tam większość swoich filmów, a wyspa ta stała się nie tylko jego planem filmowym, ale także jego domem, w którym ostatecznie spędził ostatnie lata życia i w którym zmarł.

Rodzina i życie prywatne Ingmara Bergmana

Surowe wychowanie i wpływ ojca

Ingmar Bergman był synem Erika Bergmana, konserwatywnego pastora luterańskiego. Surowe metody wychowawcze stosowane przez ojca, takie jak zamykanie małego Ingmara w ciemnej szafie za moczenie nocne, wywarły głęboki wpływ na jego psychikę i znalazły odzwierciedlenie w jego późniejszych dziełach, często poruszających tematykę winy, kary i relacji międzyludzkich. Surowe wychowanie w domu pastora luterańskiego głęboko ukształtowało psychikę młodego Ingmara Bergmana, co znalazło odzwierciedlenie w jego twórczości.

Relacje z rodzeństwem

Dorastając w domu pełnym religijnych obrazów, Ingmar Bergman dzielił dzieciństwo ze starszym bratem Dagiem oraz młodszą siostrą Margaretą. To specyficzne otoczenie, nacechowane duchowością i symbolicznym językiem, miało ogromny wpływ na jego późniejszą wyobraźnię artystyczną i tematykę podejmowaną w filmach, często eksplorującą sferę duchowości, wiary i wątpliwości.

Skomplikowane życie małżeńskie

Życie osobiste Ingmara Bergmana było równie złożone i burzliwe, co jego twórczość. Reżyser był żonaty pięciokrotnie. Jego żonami były: Else Fisher, Ellen Lundström, Gun Grut, Käbi Laretei oraz Ingrid von Rosen, z którą związał się w 1971 roku i z którą pozostał aż do jej śmierci w 1995 roku. Pięć małżeństw i liczne związki Ingmara Bergmana często stanowiły inspirację dla poruszanych przez niego problemów w relacjach międzyludzkich.

Liczne potomstwo i dziedzictwo rodzinne

Ingmar Bergman doczekał się dziewięciorga dzieci. Wiele z nich poszło w ślady ojca, związało się ze światem kultury i sztuki. Wśród nich warto wymienić córkę Linn Ullmann, która jest uznaną pisarką, oraz córkę Evę Bergman, która podążyła ścieżką reżyserską. Dziewięcioro dzieci Ingmara Bergmana, z których wiele związało się ze światem sztuki, stanowi dowód na jego trwały wpływ na kulturę.

Konflikt z ojcem i edukacja

Podczas studiów na Stockholm University College, Ingmar Bergman zaangażował się w romans, który doprowadził do fizycznej konfrontacji z ojcem. To wydarzenie skutkowało zerwaniem relacji rodzinnych na wiele lat, co stanowiło kolejny bolesny epizod w jego życiu, odzwierciedlający trudności w relacjach międzyludzkich, będące częstym motywem w jego filmach.

Kariera filmowa i teatralna Ingmara Bergmana

Początki w branży filmowej

Kariera filmowa Ingmara Bergmana rozpoczęła się w 1941 roku, ale początkowo polegała na poprawianiu scenariuszy pisanych przez innych twórców. Jego pierwszym wielkim sukcesem jako scenarzysty był film „Torment” z 1944 roku, który zapoczątkował jego drogę do sławy i uznania w świecie kina. Sukces filmu „Torment” (1944) jako scenarzysty zapoczątkował imponującą karierę Ingmara Bergmana w świecie kina.

Przełom międzynarodowy i światowa sława

Prawdziwą międzynarodową sławę przyniosła mu produkcja „Uśmiech nocy letniej” z 1955 roku. Film ten, doceniony na festiwalu w Cannes nagrodą za „najlepszy poetycki humor”, otworzył Bergmanowi drzwi do światowej kariery i pozwolił na prezentację jego unikalnego stylu szerszej publiczności. Film „Uśmiech nocy letniej” (1955) przyniósł Ingmarowi Bergmanowi międzynarodową sławę i nagrodę na festiwalu w Cannes.

Złoty rok 1957: arcydzieła kina

Rok 1957 był dla Ingmara Bergmana niezwykle płodny i przełomowy. W ciągu zaledwie dziesięciu miesięcy udało mu się stworzyć dwa arcydzieła, które na trwałe wpisały się w historię kina: „Siódma pieczęć” oraz „Tam, gdzie rosną poziomki”. Filmy te ugruntowały jego pozycję jako geniusza kina, eksplorującego złożone tematy egzystencjalne i ludzką kondycję. Rok 1957 okazał się złotym okresem dla Ingmara Bergmana, podczas którego stworzył arcydzieła takie jak „Siódma pieczęć” i „Tam, gdzie rosną poziomki”.

Trylogia wiary: eksploracja wątpliwości religijnych

Na początku lat 60. XX wieku Bergman stworzył trylogię filmową, która zgłębiała temat wątpliwości religijnych i poszukiwania sensu w świecie pozbawionym pewników. Składały się na nią filmy: „Jak w zwierciadle” (1961), „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962) i „Milczenie” (1963). Te dzieła stanowią głębokie studium ludzkiej wiary i jej kryzysów.

Dorobek teatralny

Równolegle do swojej imponującej kariery filmowej, Ingmar Bergman prowadził również bogatą działalność teatralną. Zareżyserował ponad 170 sztuk, a przez pewien czas pełnił funkcję dyrektora Królewskiego Teatru Dramatycznego w Sztokholmie. Jego praca w teatrze pozwoliła mu na eksperymentowanie z formą i treścią, a także na rozwijanie talentów licznych aktorów.

Stała ekipa współpracowników: aktorzy i twórcy

Ingmar Bergman był znany z tworzenia swoistej „grupy repertuarowej” aktorów, z którymi wielokrotnie współpracował, budując silne relacje artystyczne. Do grona jego najbliższych współpracowników należeli tacy wybitni artyści jak Liv Ullmann, Bibi Andersson, Max von Sydow czy Erland Josephson. Bliska współpraca z wybitnymi aktorami i twórcami, takimi jak Liv Ullmann czy Max von Sydow, była kluczowa dla artystycznego sukcesu Ingmara Bergmana.

Nagrody i osiągnięcia Ingmara Bergmana

Sukcesy na Oscarach

Filmy Ingmara Bergmana odnosiły znaczące sukcesy na arenie międzynarodowej, w tym na Festiwalu Filmowym w Cannes. Jego dzieła trzykrotnie zdobywały Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego, co świadczy o ich globalnym uznaniu i wpływie. Sam Bergman został uhonorowany prestiżową nagrodą Irving G. Thalberg Memorial Award za całokształt swojej twórczości, co jest dowodem jego niekwestionowanego wkładu w historię kina. Trzykrotne zdobycie Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego oraz nagroda Irving G. Thalberg Memorial Award podkreślają globalne uznanie i wpływ Ingmara Bergmana.

Uznanie krytyków i rankingi najlepszych reżyserów

W 2002 roku prestiżowy magazyn „Sight & Sound” sklasyfikował Ingmara Bergmana na 8. miejscu listy największych reżyserów wszech czasów. Jego filmy, takie jak „Persona” czy „Fanny i Aleksander”, regularnie pojawiają się w rankingach najlepszych dzieł w historii kina, potwierdzając ich ponadczasową wartość artystyczną i kulturową. Klasyfikacja na 8. miejscu listy największych reżyserów wszech czasów przez „Sight & Sound” w 2002 roku świadczy o trwałej wartości artystycznej dzieł Ingmara Bergmana.

Kontrowersje i skandale w życiu Ingmara Bergmana

Aresztowanie za podatki i załamanie nerwowe

30 stycznia 1976 roku życie Ingmara Bergmana zostało naznaczone dramatycznym wydarzeniem. Podczas próby w teatrze został aresztowany przez policję pod zarzutem oszustw podatkowych. To wydarzenie doprowadziło go do ciężkiego załamania nerwowego, które miało znaczący wpływ na jego dalsze życie i karierę. Aresztowanie pod zarzutem oszustw podatkowych w 1976 roku doprowadziło Ingmara Bergmana do ciężkiego załamania nerwowego.

Emigracja z Szwecji

Mimo że zarzuty podatkowe ostatecznie oddalono, Bergman czuł się upokorzony działaniem szwedzkich urzędników. Wydarzenie to skłoniło go do opuszczenia kraju i osiedlenia się w Monachium. Zapowiedział wówczas, że nigdy nie wróci do ojczyzny, co stanowiło wyraz jego głębokiego rozczarowania i bólu.

Epizod z młodości i fascynacja Hitlerem

W swojej autobiografii Ingmar Bergman przyznał się do szokującego epizodu z młodości. Jako 16-latek, podczas wakacji w Niemczech w 1934 roku, był zafascynowany Adolfem Hitlerem i nazizmem. Po latach określił to doświadczenie jako „brutalne odebranie mu niewinności”, co pokazuje złożoność jego wczesnych przeżyć i poglądów. W autobiografii Ingmar Bergman przyznał się do fascynacji Hitlerem w młodości, co określił jako „brutalne odebranie mu niewinności”.

Zdrowie i kondycja psychiczna Ingmara Bergmana

Problemy psychiczne po aresztowaniu

Aresztowanie w 1976 roku miało poważne konsekwencje dla zdrowia psychicznego Ingmara Bergmana. Przeszedł on ciężkie załamanie nerwowe, które wymagało profesjonalnej opieki psychiatrycznej. Traumatyczne doświadczenia z tego okresu wpłynęły na jego decyzję o czasowym porzuceniu pracy w Szwecji i poszukiwaniu spokoju za granicą.

Ciekawostki z życia Ingmara Bergmana

Zabawka, która zmieniła wszystko: magiczna latarnia

Już w wieku dziewięciu lat Ingmar Bergman wykazywał zamiłowanie do sztuki wizualnej. Wymienił swój zestaw cynowych żołnierzyków na „magiczną latarnię”, prymitywny projektor, który stał się fundamentem jego pasji do obrazu i światła. To wczesne zainteresowanie zapowiadało jego przyszłą karierę filmową. Pasja do obrazu i światła, zapoczątkowana wymianą zabawek na „magiczną latarnię” w wieku dziewięciu lat, zapowiadała przyszłą karierę filmową Ingmara Bergmana.

Własny teatr marionetek w dzieciństwie

Jako dziecko, Ingmar Bergman tworzył własne dekoracje i marionetki, wystawiając sztuki Strindberga w swoim pokoju. Sam podkładał głosy pod wszystkie postacie, co świadczy o jego wczesnym talencie do reżyserii i kreowania światów przedstawionych.

Utrata wiary a praca nad filmem

Mimo wychowania w bardzo religijnym domu, Ingmar Bergman wyznał, że stracił wiarę w wieku ośmiu lat. Ten egzystencjalny dylemat towarzyszył mu przez całe życie, a ostatecznie pogodził się z utratą wiary dopiero podczas pracy nad filmem „Goście Wieczerzy Pańskiej”, który zgłębiał tematykę religijną. Utrata wiary w wieku ośmiu lat była egzystencjalnym dylematem, z którym Ingmar Bergman pogodził się dopiero podczas pracy nad filmem „Goście Wieczerzy Pańskiej”.

Partnerstwo z wybitnymi operatorami

Unikalny styl wizualny filmów Ingmara Bergmana był w dużej mierze efektem bliskiej i owocnej współpracy z dwoma wybitnymi operatorami: Gunnarem Fischerem oraz Svenem Nykvistem. Ich wspólna praca pozwoliła na stworzenie niezapomnianych obrazów, które stały się znakiem rozpoznawczym reżysera. Owocna współpraca z operatorami Gunnarem Fischerem i Svenem Nykvistem pozwoliła na stworzenie unikalnego stylu wizualnego filmów Ingmara Bergmana.

Alternatywne tożsamości: pseudonim „Buntel Eriksson”

W swojej bogatej karierze artystycznej, Ingmar Bergman posługiwał się również pseudonimem „Buntel Eriksson”. Ten mniej znany fakt z jego życiorysu dodaje kolejną intrygującą warstwę do portretu tego wszechstronnego twórcy.

Kluczowe filmy Ingmara Bergmana

Twórczość Ingmara Bergmana obejmuje wiele wybitnych dzieł, które na stałe wpisały się w kanon światowego kina. Poniżej znajduje się lista jego najważniejszych filmów, które zdobyły uznanie krytyków i publiczności:

• „Siódma pieczęć” (1957)
• „Tam, gdzie rosną poziomki” (1957)
• „Uśmiech nocy letniej” (1955)
• „Persona”
• „Fanny i Aleksander”
• „Jak w zwierciadle” (1961)
• „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962)
• „Milczenie” (1963)

Nagrody i wyróżnienia

Ingmar Bergman został uhonorowany licznymi nagrodami za swoje zasługi dla sztuki filmowej i teatralnej. Poniżej przedstawiono najważniejsze z nich:

Warto wiedzieć: W 2002 roku magazyn „Sight & Sound” umieścił Ingmara Bergmana na 8. miejscu listy największych reżyserów wszech czasów, co jest wyrazem jego trwałego wpływu na kinematografię.

Ingmar Bergman, poprzez swoją głęboką analizę ludzkiej psychiki i egzystencjalnych dylematów, stworzył dzieła ponadczasowe, które do dziś poruszają i inspirują. Jego niezrównana kariera artystyczna, mimo osobistych trudności, stanowi dowód na siłę sztuki w zgłębianiu najbardziej złożonych aspektów ludzkiego doświadczenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ingmar_Bergman