Andrew Jackson: Od boh

2

Andrew Jackson, siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, który sprawował urząd w latach 1829–1837, jest postacią o niezwykle wyrazistym i wciąż dyskutowanym wpływie na kształtowanie się amerykańskiej demokracji. Urodzony 15 marca 1767 roku, w chwili śmierci 8 czerwca 1845 roku miał 78 lat. Choć nie miał własnych biologicznych dzieci, Jackson adoptował syna i sprawował opiekę nad wieloma podopiecznymi, co świadczy o jego zaangażowaniu w życie rodzinne w szerszym rozumieniu. Jego prezydenturę, określaną mianem „demokracji jacksońskiej”, charakteryzowały głębokie reformy polityczne, ale także kontrowersyjne decyzje, z których najtragiczniejszą było podpisanie Indian Removal Act, prowadzącego do przymusowego przesiedlenia rdzennych Amerykanów i tzw. Szlaku Łez.

Jako generał wojskowy, Andrew Jackson zyskał sławę dzięki swoim zwycięstwom, w tym kluczowej bitwie pod Nowym Orleanem. Jego kariera polityczna była naznaczona walką z elitami i dążeniem do reprezentowania interesów zwykłych obywateli, co przyniosło mu ogromną popularność, ale także krytykę ze strony przeciwników, którzy zarzucali mu autorytaryzm. Jego dziedzictwo jest złożone, obejmując zarówno spektakularne osiągnięcia, jak i głębokie moralne wątpliwości, które do dziś stanowią przedmiot analiz historyków i społeczeństwa.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: W chwili śmierci miał 78 lat.
• Żona/Mąż: Rachel Donelson (poślubił w 1794 r.).
• Dzieci: Adoptował syna Andrew Jacksona Jr.; sprawował opiekę nad wieloma podopiecznymi.
• Zawód: Siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, generał wojskowy, polityk.
• Główne osiągnięcie: Spłata długu narodowego Stanów Zjednoczonych w 1835 roku.

Podstawowe informacje biograficzne

Dane personalne i pochodzenie

Andrew Jackson urodził się 15 marca 1767 roku w osadzie Waxhaw, na pograniczu Karoliny Północnej i Południowej. To wczesne doświadczenie na pograniczu, w burzliwym okresie wojny o niepodległość, z pewnością ukształtowało jego niezależny charakter i późniejsze poglądy. Jego życie zakończyło się 8 czerwca 1845 roku w Nashville w stanie Tennessee, gdzie zmarł w wieku 78 lat, po zakończeniu swoich dwóch kadencji prezydenckich. Spoczął na terenie swojej ukochanej posiadłości The Hermitage.

Wizerunek i przydomki

Andrew Jackson jest pamiętany jako główny architekt „demokracji jacksońskiej”, ruchu politycznego mającego na celu rozszerzenie wpływu politycznego zwykłych obywateli. Jednak jego styl przywództwa, często opisywany jako autorytarny, wzbudzał obawy. Przeciwnicy polityczni nadali mu ironiczny przydomek „Królem Andrzejem Pierwszym” (King Andrew the First), odzwierciedlając ich troskę o nadmierną koncentrację władzy w jego rękach.

Życie prywatne i rodzinne

Małżeństwo i rodzina

Życie osobiste Andrew Jacksona było naznaczone burzliwymi wydarzeniami. W 1794 roku poślubił Rachel Donelson. Ich związek od początku budził kontrowersje, gdyż Rachel weszła w małżeństwo, wierząc błędnie, że jej poprzednie małżeństwo zostało formalnie rozwiązane. Ta skomplikowana sytuacja prawna i obyczajowa towarzyszyła im przez wiele lat.

Tragiczna śmierć żony

Tragedia dotknęła Jacksona tuż po jego zwycięstwie w wyborach prezydenckich w 1828 roku. Jego żona, Rachel Jackson, zmarła w grudniu tego samego roku, jeszcze przed jego inauguracją. Andrew Jackson do końca życia obwiniał przeciwników politycznych o jej śmierć, twierdząc, że brutalne ataki na reputację jego żony w kampanii wyborczej zniszczyły jej zdrowie. To osobiste cierpienie głęboko wpłynęło na jego postrzeganie polityki i relacje z oponentami.

Dzieci i opieka nad podopiecznymi

Chociaż Andrew Jackson nie miał własnych biologicznych dzieci, rodzina odgrywała ważną rolę w jego życiu. Adoptował syna, któremu nadał imię Andrew Jackson Jr. Ponadto, Jackson sprawował opiekę nad wieloma innymi podopiecznymi, w tym członkami rodziny i dziećmi pochodzenia indiańskiego. Świadczy to o jego zaangażowaniu w opiekę nad potrzebującymi, pomimo późniejszych kontrowersyjnych decyzji wobec rdzennych Amerykanów.

Temperament i skłonność do przemocy

Andrew Jackson słynął z niezwykle porywczego charakteru i skłonności do rozwiązywania sporów siłą. Jego temperament był jednym z jego najbardziej charakterystycznych cech. Brał udział w licznych incydentach z użyciem przemocy, w tym w słynnym pojedynku z Charlesem Dickinsonem w 1806 roku, w którym został postrzelony, ale sam oddał śmiertelny strzał. Ta skłonność do konfrontacji często przenosiła się na jego życie polityczne.

Kariera polityczna i publiczna

Służba w Kongresie i sądownictwie Tennessee

Zanim Andrew Jackson wkroczył na scenę polityki krajowej jako prezydent, zdobywał doświadczenie w służbie publicznej na szczeblu stanowym. Reprezentował Tennessee w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych, a także dwukrotnie zasiadał w Senacie USA. Pełnił również funkcję sędziego Sądu Najwyższego Tennessee, co pozwoliło mu zdobyć gruntowną wiedzę o systemie prawnym i administracyjnym. Te doświadczenia stanowiły solidną podstawę dla jego przyszłej kariery politycznej.

Wybory 1824 i „skorumpowany układ”

Wybory prezydenckie w 1824 roku okazały się punktem zwrotnym w karierze Jacksona. Zdobył on największą liczbę głosów powszechnych, ale ostateczne rozstrzygnięcie zapadło w Izbie Reprezentantów, gdzie zwyciężył John Quincy Adams. Jackson i jego zwolennicy nazwali tę sytuację „corrupt bargain” (skorumpowanym układem), zarzucając Adamsowi i Henry’emu Clayowi zawarcie politycznego porozumienia w celu pozbawienia go prezydentury. To wydarzenie wzmocniło jego determinację do walki o prezydenturę w kolejnych wyborach.

Prezydentura (1829–1837)

Jako siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, Andrew Jackson sprawował urząd przez dwie kadencje, od 1829 do 1837 roku. Jego prezydentura była okresem intensywnych zmian i wyrazistych decyzji politycznych. Jednym z jego najbardziej znaczących działań było wprowadzenie systemu rotacji na urzędach, znanego jako „spoils system”, który polegał na obsadzaniu stanowisk państwowych lojalistami partyjnymi. Choć miało to na celu wzmocnienie Partii Demokratycznej, budziło również kontrowersje dotyczące nepotyzmu.

Kariera wojskowa

Wczesne doświadczenia wojenne

Droga Andrew Jacksona do sławy wojskowej rozpoczęła się już w bardzo młodym wieku. Jako nastolatek służył w milicji Karoliny Południowej podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych w latach 1780–1781. Te wczesne doświadczenia bojowe, w obliczu brytyjskiego panowania, z pewnością ukształtowały jego późniejsze poglądy i zapał do obrony interesów Stanów Zjednoczonych.

Zwycięstwo w wojnie z Krikami

Jako generał milicji Tennessee, Andrew Jackson odegrał kluczową rolę w wojnie z Indianami Krik w latach 1813–1814. Dowodząc siłami stanowymi, odniósł decydujące zwycięstwo w bitwie nad Horseshoe Bend. To zwycięstwo miało znaczący wpływ na dalszy rozwój wydarzeń w regionie i umocniło jego pozycję jako zdolnego dowódcy wojskowego.

Triumf pod Nowym Orleanem

Jednym z najbardziej spektakularnych momentów w karierze wojskowej Andrew Jacksona było jego zwycięstwo w bitwie pod Nowym Orleanem w 1815 roku, podczas wojny brytyjsko-amerykańskiej. Pomimo przeciwności losu i przewagi liczebnej przeciwnika, Jackson poprowadził swoje wojska do zdecydowanego triumfu. To zwycięstwo, choć miało miejsce już po podpisaniu traktatu pokojowego, stało się symbolem amerykańskiego oporu i dumy narodowej, czyniąc z Jacksona bohatera narodowego.

I wojna z Seminolami i aneksja Florydy

Andrew Jackson dowodził również siłami Stanów Zjednoczonych w I wojnie z Seminolami. W trakcie tej kampanii, w 1818 roku, dokonał inwazji na hiszpańską wówczas Florydę. Jego działania były na tyle zdecydowane, że zmusiły Hiszpanię do zrzeczenia się tego terytorium na rzecz Stanów Zjednoczonych w 1819 roku. Ten ruch strategiczny znacząco poszerzył terytorium Stanów Zjednoczonych.

Najważniejsze osiągnięcia i wyzwania prezydentury

Indian Removal Act i Szlak Łez

Jedną z najbardziej kontrowersyjnych decyzji prezydentury Andrew Jacksona było podpisanie w 1830 roku ustawy o przesiedleniu Indian (Indian Removal Act). Ustawa ta doprowadziła do przymusowego wygnania dziesiątek tysięcy rdzennych Amerykanów z ich tradycyjnych ziem. Ta tragiczna operacja, znana jako Szlak Łez (The Trail of Tears), spowodowała tysiące ofiar śmiertelnych w wyniku chorób, głodu i wyczerpania. Działania te, choć zgodne z polityką ekspansji Stanów Zjednoczonych, stanowią mroczny rozdział w historii kraju.

Warto wiedzieć: Indian Removal Act of 1830 umożliwił prezydentowi Andrew Jacksonowi negocjacje z plemionami indiańskimi w celu wymiany ich ziem na terytoria na zachód od rzeki Missisipi. W praktyce jednak ustawa ta często prowadziła do przymusowych przesiedleń.

Wojna o Bank (Bank War) i upadek Drugiego Banku Stanów Zjednoczonych

Andrew Jackson był zaciekłym przeciwnikiem Drugiego Banku Stanów Zjednoczonych, który uważał za instytucję zbyt potężną i szkodliwą dla interesów zwykłych ludzi. W 1832 roku zawetował ustawę o przedłużeniu jego działalności, co ostatecznie doprowadziło do upadku banku. Decyzja ta, choć zgodna z jego ideologią antyelitarną, miała również nieprzewidziane konsekwencje, przyczyniając się do paniki finansowej w 1837 roku.

Kryzys nulifikacyjny w Karolinie Południowej

W okresie prezydentury Jacksona doszło do poważnego kryzysu konstytucyjnego związanego z tzw. kryzysem nulifikacyjnym w Karolinie Południowej. Stan ten zagroził unieważnieniem federalnych taryf celnych, powołując się na prawo do nulifikacji. Jackson zareagował stanowczo, grożąc użyciem siły militarnej w celu utrzymania jedności unii. Jego zdecydowana postawa ostatecznie zażegnała kryzys.

Afera „Petticoat affair”

Na początku prezydentury Andrew Jacksona wybuchł skandal obyczajowy znany jako „Petticoat affair”, który dotyczył Peggy Eaton, żony jego sekretarza wojny. Plotki i oskarżenia dotyczące jej przeszłości doprowadziły do bojkotu ze strony żon innych członków gabinetu, co spowodowało paraliż rządu. Jackson stanął w obronie Peggy Eaton, co doprowadziło do rekonstrukcji jego rządu.

Majatek i finanse

Plantator i właściciel niewolników

Andrew Jackson był zamożnym plantatorem, a jego głównym źródłem bogactwa była praca na jego posiadłości The Hermitage. W ciągu swojego życia posiadał setki czarnoskórych niewolników, których praca stanowiła podstawę jego ekonomicznej potęgi. Posiadanie niewolników było wówczas powszechne wśród zamożnych Amerykanów.

Spłata długu narodowego

W 1835 roku Andrew Jackson dokonał historycznego osiągnięcia, które do dziś pozostaje unikalne w historii Stanów Zjednoczonych. Jako jedyny prezydent w historii USA, udało mu się całkowicie spłacić dług narodowy. Był to rezultat jego ostrożnej polityki fiskalnej i determinacji w dążeniu do finansowej niezależności państwa.

Kluczowe wydarzenia w życiu Andrew Jacksona

• 1767: Urodzenie w Waxhaw.
• 1780–1781: Służba w milicji podczas wojny o niepodległość.
• 1794: Małżeństwo z Rachel Donelson.
• 1813–1814: Wojna z Indianami Krik i zwycięstwo w bitwie nad Horseshoe Bend.
• 1815: Zwycięstwo w bitwie pod Nowym Orleanem.
• 1818: Inwazja na Florydę podczas I wojny z Seminolami.
• 1824: Przegrana w wyborach prezydenckich pomimo największej liczby głosów powszechnych.
• 1828: Zwycięstwo w wyborach prezydenckich; śmierć żony Rachel.
• 1829–1837: Prezydentura w Stanach Zjednoczonych.
• 1830: Podpisanie Indian Removal Act.
• 1832: Weto wobec Drugiego Banku Stanów Zjednoczonych.
• 1835: Całkowita spłata długu narodowego.
• 1845: Śmierć w Nashville.

Ciekawostki i dziedzictwo

Zamach na życie

Andrew Jackson był pierwszym prezydentem Stanów Zjednoczonych, wobec którego podjęto próbę zamachu. W 1835 roku Richard Lawrence próbował go zastrzelić. Wydarzenie to było szokujące i bezprecedensowe w historii kraju. Co niezwykłe, oba pistolety zamachowca nie wypaliły, co wielu uznało za cud.

Atak fizyczny na prezydenta

Oprócz próby zamachu, Andrew Jackson padł ofiarą fizycznej napaści. Choć szczegóły tego wydarzenia nie są szeroko rozpowszechnione, fakt ten sam w sobie podkreślał niebezpieczne i burzliwe środowisko polityczne, w którym przyszło mu działać.

Dziedzictwo i upamiętnienie

Mimo licznych kontrowersji, Andrew Jackson pozostaje jedną z najważniejszych i najbardziej wpływowych postaci w historii Stanów Zjednoczonych. Jego wpływ na kształtowanie się amerykańskiej polityki, systemu partyjnego i tożsamości narodowej jest niezaprzeczalny. Jego wizerunek został uwieczniony na banknocie dwudziestodolarowym. Choć jego dziedzictwo jest złożone i budzi dyskusje, jego rola w kształtowaniu współczesnych Stanów Zjednoczonych jest nie do przecenienia.

Podsumowując, Andrew Jackson to postać o niezwykle bogatym i skomplikowanym dziedzictwie, która wywarła trwały wpływ na historię Stanów Zjednoczonych, łącząc w sobie cechy wojskowego bohatera, charyzmatycznego przywódcy politycznego i kontrowersyjnego reformatora. Jego prezydentura na zawsze zmieniła oblicze amerykańskiej polityki i społeczeństwa.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_Jackson